عصر ظهور صفحه 174

ستمگر و ظالمی وجود ندارد تا شهدا پیش آنان ذلیل و خوار باشند چنان که از روایت

برداشت میشد همچنانکه روایت به روشنی بیان ننموده که آنها به دست چه کسانی

کشته میشوند و شاید کلمه " برادران " اشتباها بجای کلمه دیگری نوشته شده باشد.

و دجالی که نامش مطرح شد و گفته شد بعد از آنها خواهد آمد و دارای طرفدارانی

بالغ بر هفتاد هزار تن از نصارا است، بعید نیست که غیر از دجال موعود باشد زیرا

او بعد از ظهور حضرت مهدی علیه السلام ظاهر خواهد شد. علاوه بر این نکات مبهم،

روایت مذکور دارای اشکال های دیگری نیز هست از جمله اینکه روایت ابن قتیبه به

بیان شهدای ابله اکتفا نموده و نامی از دجال به میان نیاورده است و از طرفی ابن

میثم منبع این روایت را متذکر نشده که این خود نیاز به تحقیق و بررسی بیشتر دارد.

در تفسیر نور الثقلین درباره این آیه شریفه که میفرماید: " وجاء فرعون ومن قبله

والمؤتفکات بالخاطئه " (1) (یعنی: فرعون و کسانی که قبل از او بودند و شهرهای زیر و رو

شده مرتکب خطا شدند) آمده است که منظور از شهرهای زیر و رو شده شهر بصره

است همچنین در تفسیر آیه شریفه " والمؤتفکه أهوی " (2) (یعنی: شهرهای

زیر و رو شده را فرو افکند) از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: " مراد اهل بصره است

و هم آن شهر است که زیرورو شده است " و در تفسیر آیه 9 سوره حاقه، امام صادق فرمود:

" آنان قوم لوط اند که شهرشان زیر و رو و بر سرشان واژگون شد " و در همین تفسیر مطلبی از

کتاب " من لا یحضره الفقیه " از جویریه بن مسهر عبدی آمده است که گفت: " با امیر

مؤمنان علیه السلام از جنگ با خوارج بر میگشتیم، وقت نماز عصر بود که به سرزمین بابل

رسیدیم، حضرت به همراه مردم در آن منطقه فرود آمد سپس امام رو به مردم