امامت، غیبت، ظهور صفحه 34

1- 54. کمال الدین: ج 2، باب 33، ص 351، حدیث 46.

2- 55. مفاتیح الجنان: دعای ندبه.

در این کلام یا تضادّی نیست از آن رو که می تواند «همیشه با ما باشد» ولی چون شناخته نمی شود «نهان شده و مستور» به شمار آید، و یا اگر ظاهراً تضادّی باشد، قابل حلّ است، از آن جهت که «دور شده» از عموم مردم به حساب می آید، لکن به خاصّان و موالیان خود «نزدیک» است.

ج) نهانی از دیدگان نه از دلها

راوی گوید: از امام کاظم علیه السلام درباره آیه قرآن «وَأَسْبَغَ عَلَیْکُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَهً وَباطِنَهً»(1) پرسیدم، فرمود: «نعمت ظاهر و آشکار، امام ظاهر است و نعمت باطن و پنهان، امام غائب».

پرسیدم: آیا از امامان ما کسی غائب می شود؟ فرمود:

«نَعَمْ، یَغِیبُ عَنْ أَبْصارِ النَّاسِ شَخْصُهُ، وَلا یَغِیبُ عَنْ قُلُوبِ المُؤْمِنِینَ ذِکْرُهُ؛(2) آری! چهره اش از دیدگان مردم پنهان می شود، لکن یادش در دلهای مؤمنان غایب نمی شود».

مردم اگرچه از دیدن چهره پرفروغ امام خویش در دوران غیبت محروم می مانند، لکن می توانند یاد او را همیشه در دل داشته باشند.

توجّه به اختلاف دو تعبیر «ابصار الناس» و «قلوب المؤمنین» در کلام حضرت، نشان دهنده امتیاز مؤمنین و اختلاف تلقی آنان از غیبت، نسبت به سایر مردم است.

آنچه برای مردم عادی مهم است؛ دیدن با «چشم سر» است، اگر نبینند باور نمی کنند، دلشان از امامی که نمی بینند، متأثر نمی شود، و چون «دل» متأثر نشد، عملشان رنگ تبعیت از امام نمی گیرد.