نظریه پردازی درباره آینده جهان صفحه 46

احساس غنا و بی نیازی و تفوّق بر دیگران و احساس ناسیونالیستی، دیگران را تحت استعمار خود قرار دهند، و در نتیجه از آنچه که فرار می کردند که همان بی عدالتی و نزاعات و کشمکش ها باشد، بیشتر از گذشته به آن مبتلا شوند، و درگیری ها و انقلاب هایی از نو پایه ریزی شود. و لذا در قرآن خداوند متعال می فرماید: «إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغی أَنْ رَآهُ اسْتَغْنی ؛(1) «انسان بعد از آن که خود را مستغنی دید طغیان گر می شود».

طرح چهارم - تکامل تاریخ به شیوه دیالکتیک

طرح چهارم - تکامل تاریخ به شیوه دیالکتیک

توجیه تکامل تاریخ با دو شیوه مختلف صورت می پذیرد، یکی به صورت دیالکتیکی، و دیگری به صورت انسانی - فطری.

توجیه تکامل تاریخ از زاویه انقلاب اضداد با یکدیگر منحصر به تاریخ نیست، تاریخ جزء طبیعت است. تحولات تکامل طبیعت را به طور کلّی می توان از این راه توجیه کرد.

1 - تکامل دیالکتیک طبیعی

بینش دیالکتیکی طبیعت بر اصولی استوار است که به آن ها مختصراً اشاره می کنیم:

الف) طبیعت در حرکت و تکاپوی دائم است، و حتی فکر ما نیز به حکم این که جزئی از طبیعت است هر آن در حال دگرگون شدن است و در هر لحظه اندیشه ای غیر از اندیشه پیشین است.