نظریه پردازی درباره آینده جهان صفحه 56

فهذا مما لایمکن أن یکون معقولاً؛ لأنّه خلاف طبیعه الصراع بالضروره. علی انّ الحرکه لیست دائماً إلی الأکمل والأعلی، بل قد تؤدّی الحرکه الی ما هو الأردأ، کتحوّل الحدید الی تراب، نتیجه لتآکله بالرطوبه … وقد لاتؤدّی هذه الحرکه الی نتیجه بالمرّه، مثل بقاء بعض المجتمعات البدائیه غیر المتطوّره الی حدّ الآن علی شکلها البدائی، ولعلّها تبقی کذلک حتی تفنی أو تتفرّق. وقد تؤدّی الحرکه الی زوال الذات بدون بدل … فاذا کانت الحرکه صراعاً بین الأضداد، لم تکن منتجه للفرد الأکمل دائماً»؛(1) «آیا منازعه ای که بین اضداد است می تواند - طبق نظریه مارکسیست ها - طبیعت و تاریخ را به وجود ترکیبی کاملتر برساند یا خیر؟ این درگیری - طبق ظاهر امر - حتماً منجر به هلاکت دو نزاع گر خواهد شد، زیرا نزاع شدید و دائم است، و حدّاقلّ یکی از آن دو هلاک خواهند گشت. و اما این که شی ء جدیدی در نتیجه این نزاع و درگیری حاصل گردد امر معقولی نخواهد بود؛ زیرا این امر به طور طبیعی خلاف طبیعت نزاع است. علاوه بر این حرکت دائماً به طرف کامل تر و عالی تر نیست، بلکه گاهی حرکت به سوی پایین تر و پست تر است، مثل تحوّل و حرکت آهن و تبدیل شدن آن به خاک در نتیجه ارتباط آن با رطوبت. و از طرفی دیگر گاهی