نظریه پردازی درباره آینده جهان صفحه 60

امّا بنابر تلقی فطری از انسان، انسان موجودی است دارای سرشت الهی، مجهز به فطرتی حق جو و حق طلب، حاکم بر خویشتن، و آزاد از جبر طبیعت و محیط، و جبر سرشت و سرنوشت. بنابراین تلقی از انسان ارزش های انسانی در انسان اصالت دارد، یعنی بالقوّه به صورت یک سلسله تقاضاها در سرشت او نهاده شده است. انسان به موجب سرشت های انسانی خود خواهان ارزش های متعالی انسانی است، و به نیروی عقل خود می تواند طرّاح جامعه خود بوده و تسلیم سیر کورکورانه محیط نباشد، و به موجب اراده و نیروی انتخاب گری خود طرح های فکری خود را به مرحله اجرا درآورد. وحی به عنوان هادی و حامی ارزش های انسانی او را یاری داده و راهنمایی می نماید.

خصوصیات شیوه انسانی - فطری

نظریه دوم که همان تکامل تاریخ به شیوه انسانی و فطری است خصوصیاتی دارد که به برخی از آن ها اشاره می کنیم.

1 - مشروعیّت مبارزه و قداست آن مشروط به این نیست که حقوق فردی و یا ملّی مورد تجاوز واقع شده باشد. بلکه در همه زمینه هایی که یکی از مقدسات بشر به مخاطره افتاده باشد، مبارزه، مشروع و مقدس است. آنچه مبارزه را مشروعیّت می بخشد این است که حقی به مخاطره افتاده باشد. آزادی از این قبیل است.

مبارزه برای نجات مستضعفان که در قرآن تصریح شده است از این باب است. توحید از آن جهت که عمده ترین سرمایه های سعادت بشری است به هر شکل که به مخاطره افتد مبارزه را مشروع می سازد.