- مقدمه ناشر 1
- مقدمه نویسنده 2
- جلسه 1 3
- اشاره 3
- روایات دجال 4
- اشاره 5
- دجال در منابع اهل سنت 5
- روایت دجال طبق نقل صحیح مسلم 7
- دجال در منابع شیعه 9
- تضعیف روایت دجال 9
- روایت کمال الدین وتمام النعمه در مورد دجال 9
- اشاره 9
- پرسش اصبغ بن نباته از دجّال و پاسخ امیرالمومنین علیه السلام 11
- ادامه روایت کمال الدین مرحوم شیخ صدوق 12
- جلسه 2 15
- بیان مجمع البحرین در معنای دجال 15
- نکاتی در مورد دجال 15
- اشاره 15
- محور اول: معنای دجال 15
- بیان لسان العرب در معنای دجال 16
- محور دوم: روایات 18
- اشاره 23
- جلسه 3 23
- قیام های قبل از ظهور، مقبول و یا مردود؟ 23
- دیدگاه اول 23
- ارزیابی روایت 24
- دفاع از مختار ثقفی 24
- نتیجه گیری در خصوص روایات دجال در کتب اربعه 26
- اشاره 27
- اشاره 27
- جلسه 4 27
- مجموعه ورّام و مؤلف آن 27
- محور سوم: روایات دجال در کتب خاصه، غیر از کتب اربعه 27
- روایت دجال در مجموعه ورام 28
- نتیجه کلام علامه مجلسی در مورد مجموعه ورام 28
- علت عنایت علمای شیعه به روایاتِ از طریق اهل سنت 29
- مجموعه ورام از دیدگاه علمای رجال 29
- نکته ای در تعداد روایات در خصوص دجال 31
- جلسه 5 31
- علمایی از شیعه که به نام طبرسی شناخته می شوند 31
- اعتبار کتاب إثبات الهداه بالنصوص و المعجزات 34
- جلسه 6 37
- اشاره 37
- ویژگی ها و شمایل ظاهری دجال 37
- تردستی دجال 37
- اشاره 39
- علمای شیعه و استدلال به دجال 39
- متن خطبه امیر المؤمنین علیهم السلام طبق بیان ابن میثم بحرانی 41
- اشاره 43
- جلسه 7 43
- نکاتی مختصر در مورد شخصیت منذربن جارود 44
- ادامه روایت در بیان اقدامات دجال 46
- اشاره 46
- ماجرای محاوره امام حسن علیه السلام با پادشاه روم 47
- بررسی شخصیت و جایگاه فرات کوفی 51
- جلسه 8 51
- آثار زیدی ها در یمن 52
- اشاره 52
- دیدگاه علامه مجلسی در مورد فرات کوفی 52
- چرا کتب رجالی شیعه، از فرات کوفی نام نبرده اند؟ 52
- دیدگاه علمای رجال در خصوص معلی بن خنیس 58
- شاهد بحث در روایت (محل کشته شدن دجال) 58
- جلسه 9 58
- نتیجه گیری در مورد ابن خنیس 59
- تعارض بین دو روایت در مورد دجال 61
- جواز و عدم جواز تسمیه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در عصر غیبت 63
- روایات تفسیری بحث دجال 65
- جلسه 10 65
- اشاره 65
- طبری و تفسیرش 66
- احمدبن حنبل از دیدگاه ذهبی 67
- اختلاف طبری با احمد بن حنبل 68
- تفسیر طبری از دیدگاه ذهبی 69
- آیا طبری شیعه است ؟ 70
- طبری از دیدگاه ذهبی 70
- طبری از نظر شیعه 71
- کعب الاحبار، تنها از نظر معاویه معتبر است 72
- جلسه 11 74
- قتل دجال به نقل از منابع شیعه 74
- اشاره 74
- اشاره 74
- علم ائمه اطهار علیهم السلام در اعتراف مخالفین 77
- ایمان تمامی اهل کتاب به عیسی علیه السلام قبل از رجعت 79
- دجال از نظر علمای اهل سنت 82
- اشاره 82
- اشاره 82
- جلسه 12 82
- دیدگاه مرحوم مجلسی اول 82
- نتیجه 84
- نافع بن ازرق کیست؟ 87
- ترجمه کلام مرحوم صدوق 89
- دیدگاه شیخ مفید 90
- دیدگاه شیخ طوسی 91
- دیدگاه ابن بطریق 92
- بیان مرحوم اربلی در کشف الغمه 93
- جلسه 13 94
- بیان مرحوم مجلسی ذیل روایت 94
- روایت مصابیح السنه 96
- بیان برخی از معاصرین در مورد دجال 97
- روایت نافع 97
- اشاره 97
- احتمالات در خصوص شخص دجال 98
- احتجاج به وجود دجال برای اثبات عمر طولانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف 102
- اشاره 102
- جلسه 14 102
- روایات دجال در کتاب های اهل سنت 102
- اشاره 102
- روایت اول: روایت ابو سعید خدری 103
- اشاره 103
- بیانی در مورد حضرت خضر علیه السلام 106
- خضر و الیاس، دو پیامبر جاودان 110
- جلسه 15 111
- اشاره 111
- طول عمر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و استدلال به عمر خضر علیه السلام 111
- کلامی از امام حسن مجتبی علیه السلامدر پاسخ به فرد سائل 112
- اشاره 112
- روایت، طبق نقل اصول کافی 114
- زنده بودن خضر علیه السلام در عصر ائمه اطهار علیهم السلام 114
- اشاره 114
- روایتی دیگر: امام عسکری علیه السلام و معرفی جانشین خود 115
- بیان علامه طباطبایی در مورد حضرت خضر و ذوالقرنین 119
- جلسه 16 122
- ادامه بحث علامه طباطبایی در خصوص زندگی و حیات خضر علیه السلام 122
- روایت دوم: روایت نواس بن سمعان 128
- جلسه 17 131
- چرا در کتاب های عامه از دجال، به مسیح دجال تعبیر می شود؟ 131
- محل خروج دجال 132
- آیا دجال از ناحیه اصفهان است؟ 133
- اشاره 133
- اشاره 133
- روایت اول ( خروج دجال از اصفهان) 133
- وصف قریه یهودیه اصفهان در معجم البلدان 135
- روایت دوم 137
- جلسه 18 137
- اشاره 137
- نزال بن سبره در طرق روایات شیعه و اهل سنت 138
- روایت سوم 138
- روایت پنجم 140
- روایت چهارم 140
- روایت طبق نقل ابن ابی شیبه 140
- اشاره 140
- روایت ششم 141
- روایت طبق نقل مسند احمد 141
- بررسی شخصیت ذکوان اباصالح 142
- تضعیف روایت به واسطه وجود ذکوان 143
- تجلیل اهل سنت از ذکوان 143
- یحیی بن سعید قطان؛ پدر علم رجال اهل سنت 144
- بررسی شخصیت حرب بن شداد 144
- اشاره 146
- احتمال خروج دجال از مناطق دیگر (مرو، بلخ، سجستان و…) 146
- جلسه 19 146
- سجستان (سیستان) 147
- ارادت مردم سجستان به امیر المؤمنین علیه السلام 148
- خروج دجال از سیستان طبق نقل شیخ صدوق 149
- روایت خروج دجال از سجستان 149
- دیدگاه مؤلف کتاب "عقیده المسیح الدجال فی الادیان" 150
- روایت نواس بن سمعان 151
- اشاره 151
- تحلیل سعید ایوب از روایت 152
- بیان مصنف عبدالرزاق در مورد خروج دجال 153
- اشاره 155
- آیا دجال شخص است یا جریان؟ 155
- دیدگاه اول: دجال جریان است، نه یک شخص 155
- دیدگاه دوم: دجال شخص است، نه جریان 156
- خروج دجال، قبل از ظهور یا بعد از آن؟ 158
- دیدگاه سید بن طاووس در مورد روایات ابن عباس 158
- جلسه 20 158
- اشاره 158
- روایت خروج دجال بر اساس نقل ابن شهر آشوب 160
- روایت خروج دجال طبق نقل منتخب الانوارالمضیئه 161
- ابهام در زمان خروج دجال، قبل یا بعد از ظهور 163
- بررسی دیدگاه مرحوم صدر در مورد جریان بودن دجال 163
- اشاره 163
- نقد توجیهات شهید صدر در مورد روایت صحیح مسلم 163
- بررسی و نقد دیدگاه مرحوم صدر 171
- اشاره 174
- اشکالاتی چند بر نظریه جریان بودن دجال 174
- بیان مرحوم صدر در جلد سوم (تاریخ مابعد الظهور) 176
- اشکال بر شهید صدر 177
- روایات مورد استناد مرحوم صدر 181
- نتیجه نهایی 183
- کتابنامه 186
و لا یطعم و لا یمشی و لا یزول تعالی الله عن ذلک علوا کبیرا. (1)
ألا و إن أکثر أتباعه یومئذ أولاد الزنا، و أصحاب الطیالسه الخضر.
فرم خاصی از لباس است که گویند مربوط به اروپایی ها است.
یقتله الله عز و جل بالشام علی عقبه تعرف بعقبه أفیق لثلاث ساعات مضت من یوم الجمعه علی ید من یصلی المسیح عیسی بن مریم علیه السلام خلفه ألا إنّ بعد ذلک الطامه الکبری.
نتیجه گیری از روایت
ظاهر روایت این است که دجال شخص است نه جریان.
مصادر روایت
اولین ناقل روایت شیعی، شیخ صدوق (م 381) است که دیگران هم به تبع او روایت را نقل کرده اند.
از اهل سنت اولین کسی که روایت را نقل کرده، ابن منادی (م 336) در ملاحم است. شیخ صدوق و ابن منادی هردو در قرن چهارم هستند؛ ولی فاصله زیستن آن ها پنجاه سال است. پس می توان گفت قبل از شیخ صدوق، ابن منادی روایت را نقل کرده است. (روایت از امیرالمومنین علیه السلام از طرق اهل سنت نقل شده است.)
راوی سند ابن منادی غیر از راوی سند صدوق است. شیخ صدوق از نزال بن سبره نقل روایت می کند؛ ولی ابن منادی از اماره بن قعقا نقل می کند. اما در کتاب های رجالی شیعه و سنی نامی از ابن قعقا به میان
1- در کتاب های اهل سنت آمده که خدا، جوان و بدون ریش وموهای سرش، فرفری است- نعوذبالله!- این خدای وهابیت است که وقتی قصد قربت به خدا می کنند، نیتشان تقرب به جوان امرد است! رجوع کنید به کتاب دراسه فی کتب العقائد، الحنابله نموذجا که نویسنده آن، حسن بن فرحان مالکی ازاهل سنت معاصر ودر ریاض است.