القاب مهدوی: بررسی و تحلیل القاب مهدوی در دیوان (الدرر المکنونه) صفحه 31

1. بررسی ساختاری ابیات القاب مهدوی در دیوان الدررالمکنونه

1-1. وزن ابیات و آرایه های ادبی

همان طور که در پایان فصل اول گذشت، علامه میرجهانی بخشی از دیوان شعر عربی خود را اختصاص به مباحث مهدویت و از جمله القاب مهدوی داده است. که این قصیده را تحت عنوان «القابه علیه السلام» سروده است. در این قصیده، هر بیت دارای قافیه ی جداگانه و در واقع قافیه مزدوج می باشد و دارای بحر رجز است که وزن شعری آن به صورت زیر می باشد:

- -U - / U- U- / - UU -U - / U- U- / - UU -

مُستفعِلن / مُتَفعِلن / مَستَعِلن مُستفعِلن / مُتَفعِلن / مَستَعِلن

بلاغت موجود در این قصیده بیشتر از محسنات لفظی از نوع جناس می باشد. و می توان گفت که استعاره، تشبیه وکنایه وجود ندارد، زیرا علامه قصد معرفی القاب امام زمان؟عج؟ را داشته است پس فقط القاب را ذکر کرده لکن از یک جهت می توان گفت که این قصیده هم دارای استعاره و تشبیه است. زیرا در وجه تسمیه این امام همام به برخی القاب می توان گفت که تشبیهی بین آن دو وجود دارد، به طور مثال به بیت 25 القاب مهدوی اشاره می کنیم:

25-شَمْسٌ ضِیاءٌ قَمَرٌ مُنیرٌ

مُهَذَّبٌ مُؤْتَمِرٌ اَمیرٌ

در مصراع اول این بیت تشبیه جمع وجود دارد، زیرا دو مشبه ٌبه برای یک مشبه یعنی امام زمان؟عج؟ آورده شده است. و می توان گفت استعاره مصرحه نیز می باشد، زیرا فقط لفظ مستعارٌمنه یا همان مشبهٌ به ذکر شده است. و لفظ مستعارٌله که امام زمان؟عج؟ می باشد، محذوف است.

همچنین می توان به بیت زیر(57) برای استعاره اشاره نمود:

57-نامُوْسُ حَقِّ قَیِّمُ الزَّمانِ

وَ ناصِرٌ لِلدّینِ وَ الْایمانِ

در مصراع اول دو استعاره مکنیه وجود دارد که اولین مورد در «ناموس حق» است، زیرا حق (مستعارٌله) به انسانی (مستعارٌمنه) تشبیه شده که دارای ناموس می باشد. و «قیّم الزمان»