اسلام فراتر از زمان‌ صفحه 158

و در آغاز رستاخيز با صيحه و فرياد عظيمي همه زنده مي‌شوند، و بپا مي‌خيزند و اين فرياد حيات و زندگي است.

اما اين دو فرياد دقيقاً چگونه است؟ چه اثري در صيحه اول، و چه تأثيري در صيحه دوم است؟ جز خدا كسي نمي‌داند، و لذا در بعضي از روايات در توصيف «صور» كه «اسرافيل» در پايان جهان در آن مي‌دمد چنين آمده است: و للصّور راس واحد و طرفان، و بين طرف راس كل منهما الي الأخر مثل ما بين السماء الي الأرض!: شيپور اسرافيل يك سر و دو شاخه دارد كه فاصل ميان اين دو شاخه با يك ديگر مانند فاصله آسمان تا زمين است! سپس در ذيل همين روايت مي‌خوانيم: هنگامي كه در آن طرف زمين مي‌دمد موجود زنده‌اي بر زمين باقي نمي‌ماند، و هنگامي كه در آن سر آسماني مي‌دمد اهل آسمانها همه مي‌ميرند، و بعد خداوند فرمان مرگ به اسرافيل مي‌دهد و مي‌گويد بمير او هم مي‌ميرد!.

آيا نفخ صور دو بار انجام مي‌گيرد يا بيشتر؟

مشهور در ميان علماي اسلام دو مرتبه است، و ظاهر آيه مورد بحث نيز همين مي‌باشد، جمع‌بندي آيات ديگر قرآن نيز خبر از دو نفخه مي‌دهد،

و حق هم اين است كه دو نفخه بيشتر نيست و مسأله «فزع» (كه در آيه بعدي آمده است) و وحشت عمومي در حقيقت مقدمه‌اي است براي مرگ جهانيان كه به دنبال نفخه اولي يا صيحه نخستين حاصل مي‌شود، همانگونه كه نفخه جمع نيز دنباله همان نفخه حيات است و به اين ترتيب دو نفخه بيش نخواهد بود نفخه مرگ و نفخه حيات

شاهد ديگر اين سخن آيه سوره نازعات است، آنجا كه مي‌گويد: «يَوْمَ تَرْجُف الرَّاجِفَةُ (6) تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ (7)» روزي كه زلزله كوبنده همه جا را بلرزاند و به دنبال آن زلزله‌اي كه بندگان را زنده و همرديف مي سازد واقع مي‌شود. «1»

2- وَ يَوْمَ يُنفَخُ فيِ الصُّورِ فَفَزِعَ مَن في السَّماواتِ وَ مَن في اْلأَرْضِ ... نمل 87

(اين آيه به رستاخيز و مقدمات آن مي‌پردازد و مي‌گويد:) به خاطر بياوريد روزي را