شناخت قرآن(کمالی) صفحه 108

6- طريق اثبات نصّ وحي، و معلوم كردن قرائات قانوني.

7- انتهاي سير تاريخي قرائات قانوني تا حد توحيد نص در ضبط كتبي و اداي صوتي.

اينها اهمّ مسائلي است كه بايد در بخش قرائات بررسي شود و قول فصل از آنها استخراج گردد.

1- وجوه اختلاف‌

اشاره

براي دانستن وجوه اختلاف در قرائت قرآن، بايد آنها را به دو دوران تقسيم كرد:

دوران اول:

دوران پيغمبر (ص) از آغاز وحي تا زمان جمع مصحف «امام» در زمان عثمان، كه مدت آن چهل سال است (از بعثت تا سال بيست و هشتم هجري).

دوران دوم:

اشاره

از زمان جمع قرآن «امام» تا زمان تدوين قرائات سبعه يا عشره، كه فاصله آن كم و بيش دويست سال است (از سال 28 تا سال 224- سال وفات «ابو القاسم عبيد بن سلام»، اولين تدوين كننده).

براي روشن شدن وجوه قرائات و طبقه بندي آنها، بايد نخست به بررسي دوران دوم بپردازيم.

با بررسي قرائات تدوين شده و قانوني در قرن سوم، اعم از سبعه يا عشره يا غير آن «1»، و همچنين اقواي علماي فن در اين مورد، وجوه اختلافات در آنها به شرح زير است:

1- اختلاف در اثر اعجام (نقطه گذاري)، مانند: «وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ» در ياء و تاء مضارعت؛ و: «إِثْمٌ كَبِيرٌ».

2- اختلاف در اثر اعراب و حركت، مانند: «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» به ضمّ اول