شناخت قرآن(کمالی) صفحه 117

آماده كردند كه توبه كرد، و توبه نامه او را گواهي كردند.

«ابو حنيفه» يكي از لحّانان مشهور است كه داستان قرائات او خواهد آمد، اما عمل او ناشي از شذوذ جويي نبود، بلكه از عدم انس به قرآن بود.

توضيح:

شذوذ در قرائات، گذشته از آنكه موارد آنها معيّن شده و مورد قبول واقع نشده‌اند، براي كساني كه با سياق و اسلوب قرآن آشنايي دارند چنان زننده و مخالف اسلوب است كه ذهن صافي و مستقيم آنها را نمي‌پذيرد.

اينك بعضي از قرائات ابن مسعود را با قرائات غير شاذّ و مورد مقايسه كنيد:

«و مريئته حمّالة الحطب» به جاي «وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ»؛ و: «السّارقون و السّارقات» به جاي «السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ»؛ و: «اقيموا الوزن باللسان» به جاي «أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ؛ و: «بيت من ذهب» بجاي بيت من زمرف»؛ و .... «1»

دوم- دومين علت از علل اختلافات عمدي، وجود اغراض قبلي، و تلاش براي تطبيق دادن نصّ قرآن با آن اغراض است. اين عمل، عامدا عالما صورت مي‌گيرد، هر چند در موارد بسيار استثنايي از روي جهل انجام گرفته باشد.

پيدايش آرا و مذاهب گوناگون، چه مسائل نحوي، چه در مسائل كلامي و چه در مسائل سياسي، سبب شد تا بعضي افراد براي پيدا كردن مستندي در قرآن تلاش كنند، تا آنجا كه در نصّ قرآن دست برده و اگر توانستند آن را تغيير دهند. اما خداوند طبق وعده صريح «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ»، هميشه نصّ منزل را حفظ كرده است، اين گونه تلاش‌ها به جايي نرسيده و در نطفه خفه شده‌اند.

اينك نمونه‌هايي از اين موارد:

1- نظرات نحوي‌

؛ مانند قوله تعالي:

«لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ». (البقره: 177) نيكي آن نيست كه روي‌هايتان را به سوي مشرق و مغرب بگردانيد، لكن نيكوكار كسي