شناخت قرآن(کمالی) صفحه 131

نشده است. و مالك از او پذيرفت. «1»

اگر چه اين فتوا از نظر فقه اماميه صحيح نيست، اما قصد ما ايراد نمونه‌اي از مجازات النبويه بود.

3- ابو بصير گفت:

من نزد امام صادق بودم كه به او گفتند «سالم بن ابي حفصه» از تو روايت مي‌كند كه به هفتاد گونه سخن مي‌گويي كه از هر كدام مي‌تواني مخرجي داشته باشي. امام فرمود:

سالم از من چه مي‌خواهد؟ آيا مي‌خواهد فرشته بياورم؟! به خدا سوگند، پيامبران هم فرشته نياوردند. ابراهيم (ع) گفت: «انّي سقيم» (من بيمارم)، حال آنكه بيمار نبود و دروغ هم نگفت. و نيز گفت: «بل فعله كبيرهم» (بلكه بزرگ آن بت‌ها چنان كرد)، و چنان نبود و دروغ هم نگفت. و يوسف به برادران خود گفت: «انّكم لسارقون» (شما دزد هستيد)، حال آنكه دزد نبودند.

«مجلسي» ضمن بيان حديث فوق گويد:

اما در مورد صادق نبودن كذب بر بيان غير واقع، بايد دانست القاء معاريض كلام بر وجه تقيّه و مصلحت، كذب نيست و امثال آن از پيغمبران صدور يافته است. «2»

اما تعارض حديث «ماجيلويه» با حديث «فضيل بن يسار»، چون حمل آنها بر موردي كه غير متعارض باشد ممكن است، اشكالي نخواهد داشت، چنانچه مرحوم «آية اللّه حكيم» در باب قرائت از كتاب «مستمسك العروة» گويد:

بنابر اين ناچار بايد نصوصي كه درباره نزول قرآن به هفت حرف روايت شده بر بعضي وجوه كه منافي آن نباشد حمل شود. «3»

تكمله:

غير از دلايلي كه بر عدم تعارض روايات ياد كرديم، بايد متذكر شويم كه يك نوع الزام تاريخي، وجود اخبار سبعة احرف را ثابت مي‌كند، به اين شرح:

1- اختلاف در قرائات جايز و قانوني، امري واقع شده و غير قابل انكار است.

2- يكي از شروط صحت هر قرائت و جايز بودن تلاوت آن، مستند بودن آن قرائت است مرفوعا به پيغمبر اكرم. بنابر اين آن قرائات مختلف جائز القرائة در زمان

______________________________
(1) روضات الجنات، به نقل از: دميري. حيوة الحيوان.
(2) بحار الأنوار، ج 2، ص 207.
(3) المستمسك، ج 6، ص 244.