شناخت قرآن(کمالی) صفحه 142

به عقيده ما، همان بي‌علامت گذاردن مصاحف اشاره‌اي است بر اينكه نصّ منزل، واحد است و مآلا پس از رفع حرج بايد قرآن به همان نصّ منزل قرائت شود لا غير. و گرنه چه اشكالي داشت اگر همه قرائات جايز و مقبول را به طور نسخه بدل با علايم كامل مي‌نوشتند، زيرا همه آنها صحيح بود و اعلام صحت آنها در مرزي كه قابل اشتباه نباشد، بالصّراحة، اولي و انسب بود. مضافا به آنكه خطّ با علامت از تطرّق اشتباهات تازه جلوگيري مي‌كرد. نامحرم كي بود كه اين وضوح را در پرده نگه داشتند، و راه را براي ورود اشتباهات جديد باز گذاردند؟! بنابراين انتخاب رسم الخطي كه احتمال قرائات مختلف را بدهد براي آن بوده كه مسلمانان از توحيد خط پي برند كه بايد به توحيد نص گرايند، همچنان كه اين منظور خود به خود در طول قرن‌ها انجام گرفته است.

مصاحف امام (نمونه)

قبلا گفته‌ايم كه مصاحف عثماني احتمال قرائات مختلف را مي‌داده است.

اما مرز آن احتمال را نمي‌توان دانست مگر با بررسي همه مصاحف نمونه، كه متاسفانه امروز هيچ يك از آنها در دسترس نيست، مگر با اعتماد و اطمينان به نسخه‌هايي از قرآن كه موجود و كتابت آن مربوط به ازمنه قديم است و بطور قطع از روي مصاحف عثماني استنساخ شده است. و ادعاي قطعيت بي‌مورد نيست، زيرا با ديدن تمسك شديد مسلمانان به حفظ آثار پيغمبر اكرم، و از همه مهمتر قرآن مجيد، اعتقاد جازم حاصل مي‌شود كه نسخه‌هاي خطي قديمي قرآن، كه حاوي و ضابط قرائات مختلف است و منسوب به رسم الخط عثماني است، عينا نمونه همان رسم الخطاند بدون كمترين اختلاف، و بنابر اين مي‌توانند ملاك شناخت مرز و حد آن احتمالات باشند. ضبط و تدوين كامل قرائات قانوني در قرن سوم و بعد از آن هم مؤيّد آن رسم الخط موجود و با آن هماهنگ است.

درباره نسخ مصاحف عثماني در تواريخ اطلاعاتي يافت مي‌شود كه ذيلا قسمتي از آنها را ياد مي‌كنيم:

«ابن كثير»، از علماي قرن هشتم، در «فضائل القرآن» گويد:

اما مصاحف عثماني امام، مشهورترين آنها امروز در شام در جامع دمشق است پهلوي