شناخت قرآن(کمالی) صفحه 144

قرائات و قرّاء

قرائات جمع قرائت است، و آن مصدر سماعي براي «قرأ» مي‌باشد، و در اصطلاح شيوه خاصي است كه يكي از امامان قرائت براي تلاوت و نطق به قرآن برگزيده باشد، با شرايطي كه در جاي خود مذكور خواهد شد. و اين وجه تمايزي كه در قرائت قاريان است، يا در نطق به خود حروف است، يا در نطق به هيآت حروف.

منشأ علم قرائات‌

اشاره

البته آغاز علم قرائت و پيدايش جمعي به نام قاريان، به عهد صحابه باز مي‌گردد، كه در همان وقت هفت تن از ميان ايشان مشهورتر بودند: علي (ع)، عثمان، ابيّ بن كعب، زيد بن ثابت، عبد اللّه بن مسعود، ابو الدّرداء، و ابو موسي. اما لفظ قراء بعد از عهد صحابيان منصرف است به قراء سبعه يا عشره يا اربعة عشر، و به طور خلاصه به هر چند نفري كه قرائت ايشان جامع شرايط بوده است و علماي تدوين و رجال، وثاقت و مهارت و جامع الشرايط بودن ايشان را تصديق كرده باشند. و البته بطور اطلاق كامل، منصرف به قرّاء سبعه است كه علت آن بعدا گفته خواهد شد.

اما مقصود از قرائت، همانا تلّقي و اخذ ثقه از ثقه است، مرفوعا الي النّبي (ص)، چنانچه «ابن جزري» در «منجد المقرئين» گويد:

قرائت كننده نمي‌تواند فقط از روي كتاب بخواند اگر دهن به دهن از قاري فرا نگرفته باشد، زيرا چيزهاي بسياري در قرائات هست كه جز با شنيدن رو در رو استوار نمي‌شوند.

همچنين گويد:

بالاترين وسيله براي نقل قرآن كريم در همه اعصار، كه چنان بوده و چنان خواهد بود، روايت و تلقين آن است، شفاها و دهن به دهن، و معتمد نزد علماي قرآن همين است.

زيرا بعضي از قرائات، استواريش جز از طريق سماع ممكن نيست. «1»

صاحب «مفتاح الكرامه» گويد:

عادت اقتضا دارد كه تفاصيل قرآن از الفاظ و اجزايش همه متواتر باشند، و همچنين حركات و سكنات آن و وضع و نظم آن به علت افزوني دواعي بر حفظ آن. [تا آنجا كه