شناخت قرآن(کمالی) صفحه 158

و اما اگر بگوئيم كه اين قرائات به تواتر ثابت نشده است، بلكه به طريق آحاد است، قرآن را از حالت جزم و قطع خارج كرده‌ايم، و آن اجماعا باطل است.

پس از آن گويد: و قائلي مي‌تواند از آن جواب دهد و بگويد كه بعضي از قرائات متواترند و خلافي از امت در آن نيست، و همچنين خلافي نيست كه همه آنها جائز التلاوه‌اند و آحاد بودن بعضي از قرائات نمي‌تواند به طور كلي قرآن را از قطعيت خارج سازد.

در آخر سيّد گويد:

استظهار قول اول ممكن است، به واسطه اجماعات محكيه‌اي كه معتضدند به شهرت عظيمه ميان خاصّه و عامّه، و مؤيّد به روايت خصال، كه قبلا به آن اشاره شد، و غير آن، و اينكه خبر «فضيل» و «زراره» نمي‌توانند با آن معارضه كنند، زيرا دلالت آنها جدا قاصر است، از آن جهت كه مناقشه در حديث: «نزّل القرآن علي سبعة احرف» در آنها هم جاري است. و آنچه «جزائري»، «رازي» و جز ايشان به عنوان حجت بر قول ثالث گفته‌اند، قدحي به آن نمي‌رساند، همچنانكه بر متد بر پوشيده نيست.

نتيجه:

عقيده ما آن است كه قرآن از حداكثر تواتر برخوردار است و تحقق شرايط تواتر درباره قرآن نظيري ندارد.

حال ببينيم مشاهدات ما چه حكم مي‌كند. آيا هم اكنون انتقال ذهني متن قرآن از جمعي به جمع ديگر و عصري به عصر ديگر چگونه است؟

آيا جمعي از مسلمانان مي‌توانند متن صحيح قرآن را از روي نسخ قرآن، بدون القاء شفاهي معلم صحيح القرائه فرا گيرند؟ هرگز.

و آيا اگر جمعي يا فردي چنين ادعايي كردند، كسي از ايشان مي‌پذيرد؟

هرگز.

آيا اصلا چنين ادعايي قابل قبول هست، كه رابط براي انتقال قرآن در اذهان، ميان دو عصر، فقط نسخه‌هاي قرآن باشد، بدون تعليم و تعلم شفاهي؟ هرگز.

آيا با وجود هزاران قاري غلط خوان، متن صحيح قرآن گم مي‌شود؟ هرگز. زيرا ميليون‌ها نسخه قرآن، ناظر و مراقب طرز اداي قاريان است، و همچنين ميليون‌ها قاري عالم به فن، ناظر و مراقب كتابت و نشر و طبع قرآن‌ها است.

آيا اين همه قاريان مورد قبول، راوي ثقه قرآن نيستند؟ البته كه هستند. امّا چگونه موثق‌اند، و حال آنكه هيچ كتاب رجالي و هيچ نقّادي از ايشان نام نبرده و