شناخت قرآن(کمالی) صفحه 159

ايشان را به نام، توثيق نكرده است؟ وجدان عقلي حاصل از مشاهده، ايشان را توثيق مي‌كند.

آيا اين وضع، يعني انتقال ذهني متن قرآن از هزاران قاري به هزاران قاري ديگر را مي‌توان براي طبقه‌اي قبل از طبقه حاضر ثابت دانست؟ جز اين چيزي قابل تصور نيست. زيرا توّفر دواعي براي حفظ و صيانت قرآن، هيچ وقت كمتر از زمان حاضر نبوده است.

آيا مي‌توان اين وضع را براي عصور سابق، تا زمان تدوين قرائات- يعني قرن سوم- نيز ثابت دانست؟ البته. زيرا هميشه اين شرايط مساوي موجود بوده است.

آيا از عهد تدوين، تا برسد به زمان تهيه مصحف امام، تفاوتي در القائات شفاهي مؤيدا به رسم مصاحف، يا رسم مصحف مؤيدا به القائات شفاهي، مي‌توان تصور نمود؟ هرگز. زيرا شرايط در آن برهه از زمان، مساوي و توّفر دواعي قويتر بوده است.

آيا در تهيه مصاحف امام، در هفده سال بعد از وفات پيغمبر اكرم، با حضور هزاران نفر از صحابه كه خود پيغمبر را ديده و قرآن را از او شنيده و ناظر بر امر و تصويب كننده آن بوده‌اند، كه عدم اعتراض أمير المؤمنين- عليه السلام- دليل آن است، مي‌توان خدشه وارد ساخت؟ هرگز.

آيا وعده خداوند به حفظ قرآن به صريح آيه: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ» و همچنين «لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ»، در مورد حفظ همين قرآن با ماده و هيأت آن نيست؟ جز اين نمي‌تواند باشد.

آيا تصويب ائمه ما- سلام اللّه عليهم اجمعين- و تقرير ايشان، دليل قاطع بر حجّت بودن همين قرآن نيست؟ البته كه هست.

مي‌ماند يك اشكال، كه اگر اهل كتاب عين همين استدلال را درباره صحت متن تورات و انجيل بكنند، چه خواهيم گفت؟ خواهيم گفت:

اولا- صحت استدلال ما منوط به بطلان استدلال ايشان نيست.

ثانيا- زنجير تاريخي توّفر دواعي و تواتر ضبط در قرآن، حلقه مفقوده‌اي ندارد.

القاء و ضبط از همان آغاز وحي الي زماننا هذا، به صورت توفر دواعي در نظارت ضبط كتبي بر القاء شفاهي و بالعكس جاري بوده است. اما در مورد كتب ايشان حلقه