شناخت قرآن(کمالی) صفحه 188

كليّه است نه به افراد، و آنچه در اخبار از موارد تخصيص رسيده است براي رعايت افهام قاصر است كه مأنوس شوند، زيرا كلام ايشان مناسب با مقدار عقول نارس است. به همين جهت حضرت صادق عليه السلام آيه‌اي را كه در باره صله رحم آل محمّد (ص) نازل شده براي صله هر رحمي تعميم داد و پس از آن فرمود: از آنها مباشيد كه درباره چيزي گويند در مورد امر واحدي است. اين خبر نهي صريح دارد از تخصيص، چه رسد به اذن در تعميم، و اين همان مقصود از تأويل است.

تا آنجا كه گويد:

آنكه گمان برد كه قرآن همين ظاهر ترجمه است، از حدّ معرفت خود خبر داده است، در صورتي كه در قرآن و سنّت دلالت‌هايي هست بر اينكه در معاني قرآن براي ارباب فهم ميداني وسيع هست، قوله تعالي:

أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلي قُلُوبٍ أَقْفالُها.

و قوله تعالي:

وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ.

و قوله تعالي:

ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‌ءٍ.

و قوله تعالي:

لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ.

و همچنين اخبار بسيار در اين مورد از آن جمله در «كافي»:

امام صادق (ع) فرمود: هيچ امري نيست كه دو نفر در آن اختلاف داشته باشند مگر آنكه براي آن اصلي در كتاب خداوند هست، امّا عقول رجال به آن نمي‌رسد.

امام صادق (ع) فرمود: هيچ چيز نيست مگر آنكه درباره آن، كتاب يا سنت هست.

از امام موسي (ع) پرسيدند: هر چيزي در كتاب خدا و سنت پيغمبرش هست يا شما در باره آن مي‌گوييد؟ فرمود: بلكه هر چيزي در كتاب خدا و سنت پيغمبرش هست.

مراد امام (ع) آن بود كه هر چه ما مي‌گوييم از پيغمبر (ص) است. و معلوم است كه بعضي از اين استدلالات خالي از مسامحه نيست.