شناخت قرآن(کمالی) صفحه 276

قرآن را مانند شعر تند تند مخوانيد و نيز آن را مانند خرماي خشك كه از درخت بريزد مريزيد، بلكه نزد عجايب آن درنگ كنيد و دلها را با آن انگيزه بخشيد.

مصدر دوم- سنّت‌

اشاره

دومين مصدري كه براي فهم و تفسير قرآن بايد به آن رجوع كرد سنّت است.

سنّت عبارت است از قول پيغمبر اكرم (ص)، فعل او، و تقرير او؛ و همچنين قول و فعل و تقرير اوصياء او ائمّه اثنا عشر صلوات اللّه عليهم اجمعين.

هر وقت براي صحابيان در فهم قرآن مشكلي روي مي‌داد به پيغمبر اكرم (ص) رجوع مي‌كردند، و از آنجا كه وظيفه پيغمبر (ص) بيان و توضيح و ارشاد بود، كما قال اللّه تعالي: «وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ» (النحل: 44)، ايشان را در فهم مشكلات قرآن راهنمايي مي‌فرمود.

پيغمبر (ص) فرمود:

آگاه باشيد، بدرستي كه به من اين كتاب داده شده و مانند آن با آن (سنّت كه وحي غير متلّو است). آگاه باشيد، گمان مي‌رود كه مرد شكم آگنده‌اي تكيه زده بر تخت خود بگويد بر شما باد به اين قرآن، هر چه در آن از حلال يافتيد حلال كنيد و هر چه از حرام يافتيد حرام كنيد. آگاه باشيد براي شما حمار اهلي و همه درندگان تيز دندان حلال نيست، هم چنين لقطه معاهد (كه در ذمّه اسلام است) مگر آنكه صاحبش آن را نخواهد.

و هر كس بر قومي وارد شد بايد او را پذيرايي كنند. اگر پذيرايي نكردند براي او روا است كه به اندازه پذيرايي از ايشان تصرف كند. «1»

توضيح: اين حديث خود اخبار به غيب است، زيرا در هر عصر- و خصوصا در عصر ما- مغرضان براي القاء شبهه درباره هر مطلبي از مطالب دين نصّ صريح از قرآن مطالبه مي‌كنند و سنّت را كه به مضمون «إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحي» مفسّر قرآن است، ناديده مي‌گيرند. و معلوم است كه سنّت چون قرآن واجب الاتّباع است، كما قال تعالي:

وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا. (الحشر: 7) و قوله تعالي: