شناخت قرآن(کمالی) صفحه 281

7- بيان نسخ، مانند قوله (ص): «لا وصيّة لوارث».

8- بيان تأكيدي و تأييدي، مانند قوله تعالي: «وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ» (البقرة: 188) كه قول پيغمبر (ص) «لا يحلّ مال امرئ الّا بطيب نفسه» مؤيّد آن است، همچنين قوله (ص) كه فرمود: «از خدا بترسيد در مورد زنان زيرا ايشان گرفتاران در دست شما هستند. ايشان را چون امانت خداوند گرفته و آميزشگاه ايشان را به كلمه خداوند حلال كرده‌ايد.» «1» كه مبيّن و مؤكدّ قوله تعالي است: «وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ» (النّساء: 19).

9- بيان مراد اللّه، به صرف وجوه محتمله به وجه احسن و اليق و انسب، كما في قوله تعالي: «فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسي» (طه: 67)، كه أمير مؤمنان علي (ع) در خطبه چهارم از نهج البلاغه فرمايد:

موسي بر نفس خود نترسيد بلكه ترسيد كه از عمل ساحران در حضور فرعون دولت ضلال و غلبه جهّال به عمل آيد و از شبهه‌اي كه براي جاهلان پديد آيد. هم چنين من بر نفس خودم از دشمناني كه برايم بندها آماده كرده و حيله‌ها بكار برده و آتش جنگ را افروخته‌اند نمي‌ترسم، اما از آن مي‌ترسم كه با شبهه‌ها و فريبكاري‌ها مكلّفين را در فتنه اندازند و در نتيجه دولت گمراهان تقويت شود و كلمه جاهلان غلبه يابد.

10- استنتاج واحد از موارد متعدد، مانند نمونه زير:

مردي نزد أمير مؤمنان (ع) آمد و گفت: دردي در شكم دارم. فرمودش زن داري؟ گفت:

آري. فرمود: چيزي از مال او به رضايت او طلب كن به تو ببخشد، با آن عسل بخر و بر روي آن آب باران بريز و آن را بياشام، زيرا من در كتاب خدا ديدم: «وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً» و «يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ» و «فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْ‌ءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً»؛ و جايي كه بركت و شفا و گوارايي جمع شود ان شاء اللّه شفا مي‌آورد؛ و او شفا يافت.

توضيح:

پيدا كردن اجزاء نسخه درماني از ميان هزاران آيات قرآني مؤيّد به دليل است، و هر چند براي عالمان و متدبّران مستحيل نيست. امّا اين گونه فهم و حضور ذهن هم از باب «و علّمناه من لدنّا علما» مي‌باشد، كه خاص راسخين در علم است.