شناخت قرآن(کمالی) صفحه 324

اوّل از قرآن، قوله تعالي: «سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ رابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَ يَقُولُونَ خَمْسَةٌ سادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْماً بِالْغَيْبِ ...» (الكهف: 22)، كه اول به ذكر اقوال شايع درباره شماره اصحاب كهف پرداخته، آنگاه مي‌گويد اين اقوال از باب «رجما بالغيب» است. آنگاه فرمايد: «وَ يَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَ ثامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ» و درباره آن قضاوتي نشده، و از آنجا معلوم است كه قول صحيح همين است. آنگاه فرمايد «قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ ما يَعْلَمُهُمْ إِلَّا قَلِيلٌ فَلا تُمارِ فِيهِمْ إِلَّا مِراءً ظاهِراً وَ لا تَسْتَفْتِ فِيهِمْ مِنْهُمْ أَحَداً»، كه دو ارشاد در آن است:

1- آنكه دانستن شماره مهمّ نيست، و موضع عبرت از اصل واقعه است كه خدا مي‌داند وعده قليلي از خاصّان خدا.

2- نهي پيغمبر (ص) از سؤال كردن يهود درباره شماره آنها، و اكتفا به آنچه خداوند خبر داده است. «1»

دوّم از سنّت، قال رسول اللّه (ص):

لا تصدّقوا اهل الكتاب و لا تكذّبوهم. قولوا آمنّا باللّه و ما انزل الينا. «2»

در اينجا نهي از تصديق و تكذيب به معني رها كردن قول ايشان است و «قولوا آمنّا باللّه و ما انزل الينا» دليل ارشادي است بر وجوب اكتفا بما انزل علي نبيّنا (ص)، و بنابراين نهي اخذ از اهل كتاب است. هم چنين حديث «جابر بن عبد الله» كه:

«عمر» نوشته‌اي از نوشته‌هاي اهل كتاب نزد پيغمبر (ص) برد و بر او خواند. پيغمبر خشمناك شد و فرمود آيا نسنجيده و ندانسته وارد مي‌شويد؟ اي پسر خطّاب، سوگند به آنكه جانم در دست اوست هر آينه من براي شما سفيد روشن و خالصش را آورده‌ام. از اهل كتاب سؤال مكنيد، چه بسا به حق خبر دهند و شما ايشان را تكذيب كنيد يا به باطل خبر دهند و شما ايشان را تصديق كنيد. سوگند به آنكه جانم در دست اوست اگر موسي زنده بود كاري از او بر نمي‌آمد جز آنكه مرا پيروي كند. «3»

«ابن عباس» گفته است:

يا معشر المسلمين كيف تسألون اهل الكتاب؟ الا ينهاكم ما جاءكم من العلم من مسألتهم.

______________________________
(1) درّ المنثور، ذيل آيه. و مجمع البيان به نقل از ابن عباس و قتاده: «اي و لا تستفت فيهم من اهل الكتاب احدا».
(2) بخاري، في كتاب التفسير، ج 8: 120. فتح الباري.
(3) مسند احمد. و المتهوّك: المتحيّر و الذي يقع في الشي‌ء بلا رويه.- نهاية، ابن الاثير.