شناخت قرآن(کمالی) صفحه 425

صفحه 425

از نمونه‌هاي تفسيري ايشان، كه در حدّ تفسير اشاري است نه باطني، يكي اين است:

انزل من السّماء (اي القرآن) ماء فسالت اودية بقدرها (يعني حفظتها القلوب بمقاديرها من القلّة و الكثرة) فاحتمل السّيل زبدا رابيا (يعني ما يحصل الفاظه و ظاهره معاني متشابهاتها حفظتهما قلوب المنافقين الزّائغة الشّاكين المتحيّرين) فامّا الزّبد فيذهب جفاء (يعني الاباطيل و الشّبهات تذهب فلا ينتفع بها) و امّا ما ينفع النّاس فيمكث في الارض (يعني الفاظ التّنزيل تثبت في قلوب المؤمنين المصدّقين و تثمر الحكمة).

از اخوان الصّفا تفسير كاملي براي قرآن سراغ ندارم، اما از مجموع آراء ايشان سبك ايشان در تفسير معلوم مي‌شود، و آن قرباني كردن بي قيد و شرط نصوص ظاهر الدّلاله است در پاي آراء خودشان، با وضعي ملايمتر و عالمانه‌تر از باطنيان. گويي آراء اخوان الصّفا همان شكل تدوين يافته آراء باطنيان، و روش آنان تنظيم عالمانه روش ايشان است.

اخوان الصّفا هر چند از دعوت كنندگان به باطن بودند، اما با قرامطه و اسماعيليه وجوه فارقه داشتند؛ از آن جمله ايشان خروج بر امام و أمير را جايز نمي‌دانستند، و از ترور و ايجاد وحشت ابا داشتند و منتظر وقت مناسب و مساعد براي انقلاب بودند، براي هيچ مذهبي تعصّب نداشتند و مباني مشترك اديان را تبليغ مي‌كردند. «1»

در باب رؤية اللّه گويند: «هي رؤية نور بنور لنور في نور من نور «2»»، كه صرف لفّاظي است و به قول «گولد زيهر»، مستشرق معروف، تمريني در استعمال حروف جارّه است.


______________________________
(1) مقدمه رسائل اخوان الصفا، چاپ بيروت.
(2) رسائل اخوان الصفا، ج 3: 77.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه