شناخت قرآن(کمالی) صفحه 44

در نظام قيصري، سود جستن از طبقات بالاي اجتماع و به كار گرفتن ايشان و احترام گذاردن به ايشان و قهرا منحصر ساختن امتيازات به ايشان و فريب دادن مستضعفان و استثمار ايشان با وعد و وعيد، موادّ برنامه بوده و هست.

اما در نظام پيغمبري كه راه آن در همه چيز با نظام قيصري جداست، بايد به صفوف مستضعفان پرداخت و از ايشان كار گرفت، حقوق حقّه ايشان را پرداخت، ايشان را مورد احترام قرار داد و در وقت توزيع امتيازات، ايشان را مقدّم داشت.

سراسر قرآن توصيه درباره مستضعفان و بيان مفاسد مستكبران است. بايد عهد شمشير سپري شود و عهد كتاب فرا رسد، تا تعليمات عاليه قرآن عملي گردد.

روش‌هاي قرآن در هدايت‌

قرآن مجيد براي هدايت خلق روش‌هاي گوناگون دارد كه به اختصار مي‌آوريم:

اوّل- ارشاد و ترغيب به نظر در ملكوت آسمان‌ها و زمين و همه مخلوقات، براي پي بردن به اسرار الهي كه در مخلوقات مودّع است. و از اين راه است كه دل‌ها آكنده از ايمان به خداوند و عظمت و حكمت او مي‌شود. اما نظر و فهم دقيق و قانع كننده، نه تقليد و بدعت. و از همين راه است كه خداوند به عقل كرامت بخشيده و درهاي بحث و كنكاش در كشف غوامض و اسرار كائنات در زمين و آسمان را به روي او گشوده است، تا از آنها در زندگاني اين جهاني سود جويد، و بالاتر آنكه معرف و ايمان او به خداوند با گستردگي فهم او از كائنات استوارتر شود.

دوم- بيان قصص گذشتگان، از پيغمبران و امّت‌ها، از صلحا و مفسدان، به اين طريق كه باعث اعتبار باشد؛ و شناخت سنّت‌هاي تكوينيّه الهيّه در خلق، از عوامل ترقّي و انحطاط در فرد و جماعت، نه به طريق افسانه‌سرايي براي گذراندن وقت و ارضاي طبع افسانه پسند مردمان نابالغ.

سوّم- بيدار كردن شعور باطني انسان و ارجاع او به فطرت ناآلوده خويش كه خود از خود سؤال كند و خرد و شعور باطني و مواهب فطري و ارتكازي خود را به كار بندد. از آغاز خود و ديگران، از موادّ جهان، از جنبش و حيات، از مآل و پايان امور، از اسباب و علل، از همه اينها بپرسد؛ كه جواب قطعي و هر چند مجمل را از درون خود