شناخت قرآن(کمالی) صفحه 45

خواهد يافت.

شناخت اين روش عالي قرآن در به كار بردن فطرت و شعور باطن و تبادرات ذهني بسيار مهم است؛ قوله تعالي:

«قالَتْ رُسُلُهُمْ أَ فِي اللَّهِ شَكٌّ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» (ابراهيم: 10) بگو آيا در خداوند آفريننده آسمانها و زمين شك است؟

«أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ». (الواقعة: 64) آيا شما آن (كشت) را كاشته‌ايد يا ما زارع آن بوده‌ايم؟

چهارم- ترغيب و ترهيب، بشارت و انذار، وعد وعيد، كه قرآن هر دو قسم آن را به كار برده است. وعد و وعيد در زندگاني دنيا و نشان دادن جزاي قهري اعمال، چه در فرد و چه در جماعت در همين دنيا، و وعده نصرت و زندگاني آسان براي افراد متّقي، و زندگاني مشقّت بار و دشوار و مصارع سوء براي بدكاران و مفسدان، و انحطاط و تبديل براي بدكاران بدنيّت:

«وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ». (الروم: 47) و ياري مؤمنان حقي است بر ما.

«وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ». (الطلاق: 2) و هر كس تقواي خدا پيشه كند، خداوند براي او محل خروج (از دشواري‌ها) قرار دهد و از حيثي كه حساب نمي‌كند روزيش خواهد داد.

«وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ». (محمّد: 28) و اگر روي برتابيد، خداوند گروهي ديگر جز شما را به جايتان خواهد آورد كه همچون شما نباشند.

و همچنين ترغيب به نعيم آخرت كه دائمي و لا يزال است، صافي و نامشوب است. و ترهيب كفار به عذاب دائم و خوار كننده.

با تدبّر در آيات نعيم و آيات عذاب، آرمان والاي بشري معلوم مي‌شود. و انسان آرمان‌جو كه نمي‌تواند با هيچ قدرتي از خواستن و جستجوي آرمان فرار كند و مي‌بيند با رسيدن به هر صورتي از صور عالي و خواستني زندگاني اين دنيا، آرامشي در خود احساس نمي‌كند و يقين مي‌كند كه آرمان والاي او نيست و در تشخيص آن دچار اشتباه شده است؛ با تدبّر در آيات نعيم و عذاب قرآن مجيد، يقين حاصل مي‌كند كه آن آرمان عالي، جز در صوري كه قرآن مجيد ترسيم نموده است قابل قبول نيست.