شناخت قرآن(کمالی) صفحه 499

طنطاوي در تفسير قوله تعالي: «ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ» مي‌گويد:

بيان الهي، هم تفهيم پيغمبر است و هم اكتشافات مستمر در طول تاريخ كه همه چون بياني براي قرآن و هماهنگ با معارف آن است.

در تفسير: «وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ» مي‌گويد:

«مارج» به معني مختلط الاجزاء است. پس لهيب سرخ و سبز و زرد مختلط است و «جانّ» از آن لهيب است. و جديدا كشف شده كه نور مركّب از هفت رنگ است و لفظ مارج اشاره به آن تركيب است. و چون لهيب دائم الاضطراب است اشاره است به اضطراب نفوس جان كه هميشه محتاج تهذيب و تكميل است.

طنطاوي با حسن نيّت، مسلمانان را به تلاش در فرا گرفتن علوم كاينات، كه زير بناي تمدّن و آبادي و برتري زندگي اين جهان است، تشويق و در ترك تلاش توبيخ مي‌كند. اما پذيرفتن تفسير او به عنوان تفسير قانوني، رخنه‌اي در شناخت كامل معارف اسلام است و شايد منع دولت سعودي از ورود كتابش به كشور سعودي از اين جهت باشد.

طنطاوي فرياد شكايت را بلند مي‌كند كه چرا كتابش در همه جا راه دارد جز در حرمين، حال آنكه اهلش با او «امس رحما و اقرب نسبا» مي‌باشند. «1»

وقتي دوستان نادان در بنيان استوار اسلام با ندانم كاري شكافي ايجاد كردند بهانه به دست دشمنان غرضمند و فرصت طلب مي‌دهد تا آنجا كه فرقه‌اي ملحد و بيدين قرآن مجيد را وسيله اغراض فاسد خود قرار داده، به طور دلخواه آن را تأويل و مكتبي تأسيس كنند كه بايد آن را مكتب الحادي نام نهاد. به طور نمونه يكي از ايشان، امر را در قوله تعالي: «فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما» كه حدّ سرقت است و همچنين در «فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ» كه حدّ زناست، براي اباحه گرفته نه وجوب، و گفته است در اينجا امر مانند «يا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ» (الاعراف: 31) است. بنابراين در قطع يد سارق، حدّ مفروضي نيست بلكه قطع، حدّ اقصاي عقوبت است و عدول از آن در بعضي حالات جايز است.

همچنين در مورد انكار معجزات، در قوله تعالي: «أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْيِ الْمَوْتي» (آل عمران: 49)