شناخت قرآن(کمالی) صفحه 50

«كَثِيراً» (النساء: 82).

آيا در قرآن انديشه نمي‌كنند كه چنانچه از جانب غير خدا بود حتما در آن اختلاف بسياري مي‌يافتند؟

مقصود از اختلاف، اختلاف در قرائت نيست، زيرا آن اختلاف وقوع يافته است، بلكه اختلاف در تشخيص مراد و مقصود است كه به هماهنگي قرآن زيان مي‌رساند، و حال آنكه هيچ اختلاف و تضادي در مطالب و مقاصد قرآن نيست، و اگر جائي از قرآن از حيث ظاهرش قابل فهم نباشد با تدبّر هم قابل فهم نخواهد بود، و بنابراين توبيخ بر عدم تدبّر، بيجا و ناروا خواهد بود. اين يكي از وجوه اعجاز قرآن است كه با وجود اشتمالش بر عاليترين مسائل توحيد، تهذيب اخلاق، سياست مدن، تدبير منزل، عوامل سعادت و شقاوت افراد، علل ترقي و تنزل جماعات، حكم و امثال، و قصص و عبر، همه اجزاي آن در فصاحت لفظ و بلاغت اسلوب و حكمت و تعليم و تربيت هماهنگ است، و هرگز نظير اين امتيازات را در كتاب‌هاي ساخته بشر نمي‌توان يافت. چه بسا ديده‌هاي مختلف، و تغيير حالت‌ها و غرض‌ها و هدف‌ها، كتاب‌هاي ساخته بشر يا كتاب‌هاي تحريف شده منسوب به پيغمبران را از اختلاف و دگرگوني پر كرده است، و تفرّد در مقام هماهنگي كامل، خاص قرآن مجيد باقي مانده است.

توضيح:

مقصود از تدبّر، فهم تفصيلي و متعالي قرآن است كه مبتني بر فهم ابتدائي و تبادري حاصله از مفاهيم الفاظ و اسلوب با استجماع شرايط است، كه تا آن فهم حاصل نشود فهم متعالي و تدبري حاصل نخواهد شد، و اگر كسي ادعاي فهمي مغاير با ظاهر قرآن داشته باشد، ادعايش باطل است.

2- قوله تعالي:

«يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَ فَضْلٍ وَ يَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً». (النساء: 174 و 175) براستي كه برهاني از پروردگارتان براي شما آمد، و درماني براي آنچه در سينه‌هاست (بيماري‌هاي روحي) و راهنمايي و رحمتي براي گروندگان.