شناخت قرآن(کمالی) صفحه 531

در قرائت قرآن ندارد. آواز خود مادّه است و طرز قرائت در اقسام غنايي و غير غنايي و نيز الحان عربي و الحان اهل فسق صورت‌هاي آن است. قرآن را با آواز خوب بايد خواند، امّا با ترتيل و تجويد و با جرس‌هاي صوتي الحان عرب زمان پيغمبر (ص) خاصّ به قرائت قرآن. امّا آواز خوب نبايد با جرس‌هاي صوتي غير الحان عربي يا غير تجويدي صورت پذيرد و صرف انجذاب مستمعين به صورتي از صور غير جايز قرائت و حتّي ايجاد حالت خشوع نمي‌تواند مجوّز اين نوع قرائات گردد. من خود خوب به ياد دارم «آقا جلال قاري قمّي» در سال هزار و سيصد و شانزده قرآن را در دستگاه سه گاه (از دستگاه‌هاي موسيقي ايراني) چنان با آواز گيرا و پر طنطنه مي‌خواند كه مستمع را تحت تأثير شديد قرار مي‌داد. و نيز به ياد دارم كه هرگز جذبه قرائت او به پاي جذبه قرائت «شيخ القرّاء» در روضه مطهّره پيغمبر اكرم (ص) نمي‌رسيد. بنابراين آن امتيازي كه ارباب قلوب از جذبات قرائت قرآن مي‌طلبند، در قرائت قانوني و تجويدي قرآن با صوت حسن تأمين است و نيازي به عدول از آن نمي‌باشد، زيرا عدول از آن اعجاز صوتي قرآن را مختل مي‌سازد.

الفاظ قرآن امواج درياي قرآن است؛ دريا ژرف است، موج هم عظيم و هائل است. امّا فراموش نكنيم كه دريا خود را به صورت موج‌ها نشان مي‌دهد؛ گويي دريا بدون موج ديده نمي‌شود. پس دريا را بشناسيم و موج را فراموش نكنيم. وحدت دريا به صورت كلّ، در هيچ لحظه‌اي ديده و دريافت نمي‌شود، صورت وحداني يك دريا سوار بر موج‌هاي بيشمار است.

اعجاز قرآن در محتوي:

اشاره

قبل از آنكه از اين درياي ژرف سر انگشتي تر كنيم، براي سبك ساختن بيم و هراس تنهايي، بعضي از اقوال بحث كنندگان در اعجاز قرآن را به طور اختصار ياد مي‌كنيم. معجزه را چنين تعريف كرده‌اند:

المعجزة في لسان الشّرع امر خارق للعادة مقرون بالتّحدي سالم عن المعارضه.

معجزه در اصطلاح شرع امري است كه از عادات معهوده فراتر است و مقارن با هماورد جويي است كه ديگران از معارضه با آن ناتوانند.

معجزه امري است كه بشر، مجتمعا يا متفرّقا، از آوردن مانند آن ناتوان باشد.

فرق معجزه با اختراع آن است كه معجزه بدون اسباب و اختراع با اسباب است. معجزه