شناخت قرآن(کمالی) صفحه 547

هر چند مانند سوره كوثر كوتاه باشد. در قوله تعالي: «فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا»، هم اثاره و انگيزه براي منكران هست، هم اخبار از آينده و غيب كه با كمال قدرت و صراحت گفته شده نمي‌توانند و مرور زمان چهارده قرني نشان داده كه نمي‌توانند، و همين استقراء و آزمايش ممتد ثابت مي‌كند تا هيچ گاه نخواهند توانست مانند قرآن را بياورند. و اگر مغفّل و ابلهي به زعم فاسد خود چيزي آورد و عرضه كرد، صرف نظر از اينكه از وجوه بسيار همانند نخواهد بود، از وجه اندراج جزء در كلّ، چنانچه گفتيم، هرگز مثل و همانند نتواند بود.

تنبيه:

دعوت به تحدّي بلافاصله پس از نزول اوّلين آيات قرآن واقع نشده بلكه پس از نزول تدريجي آيات بسياري بوده است تا با سياق آن مأنوس شوند وزير و روي كار را بررسي كنند و تأثير قدرت بياني و عظمت محتواي آن را تا اندازه‌اي درك كنند و طلب مهلت براي ايشان ناروا باشد و بهانه نياورند كه مهيّا نيستند.

هرگز با مرور زمان كلام مورد تحدّي، يعني قرآن مجيد، كهنه و بي‌جذبه و ملال انگيز نخواهد شد؛ هميشه رونق و جذبه خود را حفظ خواهد كرد و اين شرط را نبايد آسان به حساب آورد و ناظر به همين مطلب مهمّ است كه در اخبار آمده است قرآن هميشه تازه و نشاط بخش است. تا آنجا كه مي‌توان گفت يك نيروي غيبي دائما آن را صيقل مي‌دهد و هر بار خورشيدي ديگر از افق آن طلوع مي‌كند و همين است سرّ نسبت كلام به خداوند و نامگذاري قرآن به كلام اللّه؛ همه جا و همه وقت اين نسبت همراه آن است.

خداوندي كه در همه ذرّات، جاني و نيرويي قرار داده است چگونه كلام خود را از روح فارغ و تهي كند؟ قرآن مجيد از روح الهي سرشار است، قوله تعالي:

وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلي صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ. (الشوري: 52) و اين چنين نازل كرديم به سوي تو روحي از امر خودمان. قبلا نمي‌دانستي كتاب چيست و ايمان چيست، لكن قرار داديم آن را همچون نوري كه هر كس از بندگان خود را بخواهيم با آن هدايت كنيم، و تو به درستي كه به راه راست هدايت مي‌كني.

هدايت قرآن تابع مشيّت است، بنابراين همه جا پرده از رخسار زيباي خود بر