شناخت قرآن(کمالی) صفحه 551

را معلوم مي‌سازد. در همه اقوام سطح فرهنگي بياني و كلامي و كتابي ايشان با سطح تمدّن ايشان هماهنگ و متناسب است، امّا در مورد قرآن مجيد و عرب جاهلي معاصر نزول چنان نيست. با ملاحظه سياق و اسلوب و محتواي قرآن مجيد، كه در عباراتش روح معني چون آب صافي مي‌درخشد، با اين نظم استوار و اوصاف بديع و دلپذير كه آگنده از حكمت‌هاي رائع و والاست، با اين اشارات آسماني براي زمين و ناتواني زمين در برابر آسمان، بايستي مهد نزول قرآن، يعني عرب جاهلي، متمدّن‌ترين، عاليترين، حكيمترين، سياستمدارترين و جامعه شناسترين اقوام دنيا باشد، و وقتي ديديم چنان نيست بايد قبول كنيم كه قرآن كلام آسماني است و بايد ايمان آوريم به قوله تعالي: «قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ كانَ غَفُوراً رَحِيماً» (الفرقان: 6).

بررسي محتواي قرآن‌

اشاره

اكنون قلم را با قطره‌اي از درياهاي بي‌پايان محتواي قرآن مجيدتر كنيم و به قدر سهم و بهره امكاني خود بر روي صفحه بنگاريم.

پشّه كي داند كه اين باغ از كي است‌در بهاران زاد و مرگش دردي است گفتيم كه بررسي محتواي قرآن و فهم آن به گستردگي همه جهان است، قوله تعالي:

وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ.

هدايت:

كلمه هدايت، خود كلمه ژرفي است كه انسان متفكّر را به اعجاب و شگفتي مي‌كشاند. نيازمندي به هدايت براي بشر، من المهد الي اللّحد، ملموس و آشكار است. در درازاي زندگي كه فقط و فقط در اثر ندانم كاري‌هاي بشر چهره مصّفاي طبيعت و نعمت‌هاي بي‌كران خدا داد مكّدر شده است، همه به دنبال مفهومي هستند كه سخت به آن نيازمندند و آن هدايت است. چگونه مي‌توان خود را از زندان غم و ترس رها ساخت؟ از پرسش كوچك كه خانه فلاني كجاست، هر كس زودتر و روشنتر نشاني آن را بگويد بيشتر ممنون مي‌شوم؛ تا آنجا كه بپرسند نشاني سعادت جاودان و