شناخت قرآن(کمالی) صفحه 553

چون جرس و موسيقي الفاظ و تركيبات آنها در تأثير و القا بهتر مؤثّر است بايد آن را جزء مقّوم محتوي به حساب آورد.

نميتوان انكار كرد كه فهم مؤثّر و نافذ قرآن در اثر القاء عاليتر به وسيله قاري مجوّد با آواز دلنشين در نت‌هاي الحان عرب است. امّا اين عوامل به تنهايي و جداگانه اصالت دارد؛ انتخاب لفظ از حيث جرس و محتوي، انتخاب تركيب از حيث جرس تأليفي و محتوي، و بعدا انتخاب همه مجموعه شامل الفاظ و تراكيب، و با اين همه انتخاب قرائت با تجويد احسن و با صوت احسن.

با آنكه مكررا اين مطلب را گوشزد كرده‌ايم كه اين همه، اجزاء و مقّومات تأثير القاء قرآن مجيدند، آن را اطناب مملّ نمي‌دانيم، زيرا مكررا مشاهده مي‌شود كه بسياري قاريان يا مستمعان از اين نكات مهمّ غافلند و به قول «شيخ سعدي»:

گر تو قرآن بدين نمط خواني‌ببري رونق مسلماني تأثيرات طبيعي، اموري تكويني و لا يتغيّرند و آنجا كه شرع حدود استفاده از آنها را معيّن كرده تخطّي از آن يك فضولي احمقانه و بيجاست. بايد قرآن را با تجويد كامل و با صوت حسن در قالب الحان عرب قرائت كرد تا فهم كامل اعجاز آن ميسّر گردد.

اكنون براي مزيد فايده و اطمينان بيشتر، رواياتي در اين مورد از جلد 92 «بحار الانوار» صد جلدي، صفحه 190 مي‌آوريم.

از «جامع الاخبار» و «دعوات راوندي» نقل شده است كه رسول اكرم (ص) فرمود:

قرآن را به الحان عرب بخوانيد و به آهنگ‌هاي ايشان، و از آهنگ‌هاي فاسقان و اهل كتاب احتراز كنيد. و به زودي بعد: از من قومي مي‌آيند كه به خواندن قرآن آهنگ غنايي و كليسايي و نوحه خواني مي‌دهند؛ قرآن از حلقوم ايشان بالا نمي‌رود، دل‌هاي ايشان گمراه و هوسناك است، همچنين دل‌هاي آنان كه از ايشان به تعجب مي‌آيند.

ترجيع آواز در قرائت قرآن از آن جهت نارواست كه با كشش آواز و گرداندن ترجيعي آن از حدود تجويد خارج مي‌شود، در صورتي كه مي‌توان قرآن را با صوت حسن و تجويد بدون ترجيع قرائت كرد. رسول اكرم (ص) فرمود:

قرآن را با نواهاي خود زينت دهيد. [و فرمود:] براي هر چيز زيوري است و زيور قرآن آواز خوب است.