شناخت قرآن(کمالی) صفحه 79

صفحه 79

ابعاض قرآن [ايه]

اشاره

ابعاض قرآن، حروف و كلمات و آيات و سور قرآن است.

براي آيه، معاني زير را ياد كرده‌اند:

1- معجزه. قوله تعالي: «سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ» (البقرة: 211)، اي معجزة واضحة.

2- علامت. قوله تعالي: «إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ». (البقرة: 248) 3- عبرت. قوله تعالي: «إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً».

4- امر عجيب. قوله تعالي: «وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً وَ آوَيْناهُما إِلي رَبْوَةٍ ذاتِ قَرارٍ وَ مَعِينٍ» (المؤمنون: 50) 5- جماعت. و منه قولهم: خرج القوم بآيتهم، اي بجماعتهم.

6- برهان. قوله تعالي: «وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ». (الروم: 22) اما آيه، در اصطلاح، قسمتي از كلام اللّه است كه داراي آغاز و انجامي معين است، و در جاي معيني از سور قرآن مندرج است. مناسبت ميان معاني لغوي و اصطلاحي روشن است، زيرا آيه هم معجزه است و هم علامت، هم عبرت است و هم عجيب (از حيث محتوي و اعجاز)، هم جمع و مؤلّف است و هم برهان و دليل.

شناخت آيه، تنها از راه تعيين شارع ميسّر است و توقيفي است، و قياس و رأي را در آن راهي نيست. چنانچه علماي فن «المص» را آيه مي‌دانند، اما «المر» را به تنهائي آيه نمي‌دانند. همچنين «يس» يك آيه است، أما «طس» كه نظير آن است آيه نيست. «حمعسق» را دو آيه مي‌دانند، أما نظير آن «كهيعص» را يك آيه. و اگر قياس را در آن راه بود، هر آينه نظاير و اشباه، حكم واحد داشتند. اينها رأي كوفيين است، اما غير ايشان فواتح سور را به تنهايي آيه نمي‌دانند. به هر حال، رأي هيچكدام مبني بر قياس نيست، بلكه مبني بر علمي است كه مستند به مأثورات است.

گاهي لفظ آيه اطلاق مي‌شود بر بعض آيه، مانند قول ابن عباس: «ارجي آية في القرآن، قوله تعالي: «وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلي ظُلْمِهِمْ». (الرعد: 6)» كه به اتفاق، بعض آيه است. و گاهي اطلاق مي‌شود بر چند آيه به طور مجاز و توسّع، مانند قول ابن مسعود: «احكم آية في القرآن، قوله تعالي: «فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ». (الزلزال: 9)» كه به اتفاق، دو آيه مي‌باشند.

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه