شناخت قرآن(کمالی) صفحه 84

در اخبار اماميه و همچنين عامه در باب فضائل القرآن، رواياتي در حد استفاضه هست و آنها دلالت دارند كه سوره‌ها در زمان پيغمبر اكرم از آيات معين ترتيب يافته و نامگذاري شده‌اند.

قائلين به توقيفي بودن استدلال مي‌كنند:

1- ترتيبي كه در مصاحف عثمان به كار رفته اجماعي بوده است، و گرنه مورد اعتراض واقع مي‌شد.

2- «احمد» و «ابو داوود» از «حذيفه ثقفي» روايت مي‌كنند كه گفت:

من در وفد ثقيف بودم ... پيغمبر براي ما گفت جزئي از قرآن بر من وارد است، مي‌خواهم بيرون نروم تا آن را انجام دهم. از صحابيان پيغمبر پرسيدم: شما چگونه قرآن را بخش مي‌كنيد؟ گفتند: آن را سه سوره‌اي، پنج سوره‌اي، هفت سوره‌اي، نه سوره‌اي، يازده سوره‌اي، و سيزده سوره‌اي بخش مي‌كنيم، و حزب مفصل كه از سوره «ق» تا آخر قرآن است. «1»

اين حديث دليل است بر اينكه ترتيب سوره و تعيين حدود آنها در زمان پيغمبر انجام گرفته است.

اگر گويند اين دليل وافي نيست و فقط دلالت قطعي دارد بر بودن سوره «ق» در سرآغاز حزب مفصل. گوييم: همين اجمال هم دليل است بر وجود بسياري سوره‌هاي معين و مشخص در زمان پيغمبر، و با مؤيدات ديگر وافي به اثبات مورد است.

3- آنكه مي‌بينيم سوره‌هاي مشابه پهلوي هم قرار نگرفته است، و اگر ترتيب سور به اجتهاد صحابه بود آنها را پهلوي هم قرار مي‌دادند؛ مانند سور مسبّحات، كه سوره‌هاي مجادله، ممتحنه و منافقون در ميان آنها فاصله انداخته است. ديگر آنكه اگر به اجتهاد بود تمام سور مكّي را قبل از مدني قرار مي‌دادند و زمان نزول را رعايت مي‌كردند.

4- حديث مشهور از پيغمبر اكرم كه به سوره‌ها لقب داده و فرموده است:

اعطيت مكان التوراة: السّبع الطّوال. و اعطيت مكان الزّبور: المئين. و اعطيت مكان الانجيل: المثاني. و فضّلت بالمفصّل. «2»

______________________________
(1) اخرجه احمد و ابو داوود.
(2) اخرجه احمد و غيره من حديث «وائلة بن الاسفع».