زندگانی یعقوب و یوسف علیه‌السلام از دیدگاه قرآن و حدیث (تفسیر موضوعی المیزان) صفحه 63

و اين چنين است اتفاقات كه در علم خدا جريان مي‌يابند و ما ظاهر اوليه آن‌ها را مي‌بينيم و سرانجــامش مشيــت الهــي است كه هميشه غالب است و چنين يوسف‌ها را در مصــرها تمكـن و استقــرار مي‌بخشــد!

فروشندگان يوسف

رهگذران يوسف را به پولي اندك فروختند، چه از اين معنا حذر داشتند كه اگر بر سر قيمت ايستادگي به خرج دهند حقيقت مطلب روشن مي‌شود و صاحبانش پيدا مي‌شوند و او را از چنگ آن‌ها در مي‌آورند.

(122) زندگاني يعقوب و يوسف عليه‌السلام

بيشتر مفسرين گفته‌اند كه برادران يوسف بعد از آن كه فرياد رهگذران بلند شد كه بچه‌اي را از چاه در آورده‌اند خود را به كنار چاه رساندند و ادعا كردند كه اين پسر بچه از ايشــان اســت كــه در چاه افتاده و اينك آمده‌اند او را بيرون كشند و در نتيجه همـان جـا يـوسف را به پـولي انـدك فـروختند و از ترس اين كـه حقيقـت حـال معلوم شــود در قيمتــش پــافشــاري نكــردنـد.

مفسرين ديگر توجيهات ديگري دارند كه سياق آيات با هيچ كدام از آن‌ها سازگار نيست و هم‌چنان كه در آيه بعدي مي‌فرمايد - كسي كه از اهل مصر او را خريده بود - نشان مي‌دهد كه خــريــدار و فــروشنــدگــان غيــر از رهگــذران و آن شخص مصـري كسي ديگر نبوده است.

آيه قرآن اين مطلب را بسيار پر معني تعريف كرده است:

فروشندگان يوسف (123)

«... و او را بـه بهـائي نـاچيـز، درهم‌هـائي چنـد فـروختنـد، كه در اين كار خود زاهد و بي‌اعتنـا بـودنـد.» (20 / يوسف)

(نكته اين جاست كه شرايط طوري فراهم آمده كه فروشندگان سريعا و به هر قيمت جزئي هم كه شده او را از سر خود وا كرده‌اند و قيمتش را ندانسته‌اند، كه اگر مي‌دانستند سرنوشت بايد عوض مي‌شد، ولي آن كس كه او را خريده بود از همان لحظه اول به زنش كه ملكه دربار بود گفت: او را محترم بدار و از او شخصا مراقبت كن!... اين است تفاوت دو ديد در يك امر واحد! و همين است تغيير دهنده همه شرايط كـه لـزومـا بايد مشيت الهي را به اجـرا در آورند...!)