- تاریخ پیامبران علیهم السلام 1
- محورهای مورد بحث: 2
- ابراهیم علیه السلام در قرآن 2
- فصل اوّل: 7
- اشاره 7
- قدرت خدا فوق همه قدرتهاست 8
- مقام رفیع حضرت ابراهیم علیه السلام 11
- فلسفه رفعت مقام ابراهیم پیامبر علیه السلام 12
- اشاره 12
- الف) عدم وحشت از تنهایی در مسیر حقّ 13
- ب) شجاعت فوقالعاده 15
- اشاره 19
- فصل دوم: 19
- آزر که بود؟ 21
- فصل سوم: 25
- اشاره 25
- نکات آموزنده 29
- 2. مدارا و همراهی، سپس مبارزه و مقابله 29
- 1. حفظ آرامش و اجتناب از عصبانیّت 29
- 3. غروب و افول 31
- 4. فلسفه پرستش اجرام آسمانی 32
- اشاره 32
- اوّل: منجّم ملعون است! 33
- دوم: منجّمین را تصدیق نکنید 34
- هشدار! هشدار! 35
- سرچشمه خرافات 36
- فصل چهارم: 39
- اشاره 39
- گناهان زبان 42
- اشاره 42
- اشاره 43
- دلیل دوم: رجوع جاهل به عالم 43
- دلیل اوّل: بتپرستی مخالف عقل است 43
- تقلید ممدوح و مذموم! 44
- اشاره 46
- دلیل چهارم: وجوب دفع ضرر محتمل 46
- دلیل سوم: بتپرستی کار شیطانی است 46
- لجاجت آزر 47
- درسهای چهارگانه 48
- 1. حفظ آرامش در مقابل انسانهای لجوج 48
- 2. نهراسیدن از تهدیدهای دشمن 49
- 3. ادیان الهی منادی رحمتند 50
- 4. بدی را با خوبی جواب دهیم 51
- اشاره 55
- فصل پنجم: 55
- اشاره 55
- شرح و تفسیر 55
- 2. قبل از پرتاب در آتش، یا پس از آن؟ 56
- 3. ظرفیّتهای متفاوت 56
- 1. سنّ حضرت ابراهیم علیه السلام 56
- اشاره 59
- 4. حقیقت مرگ و زندگی 59
- حیات و زندگی معجزه قرآن کریم 60
- 5. مغالطه و جدل 62
- حجاب عادت! 62
- 6. عقیده بتپرستان 64
- 7. هدایت و ضلالت 65
- اشاره 71
- فصل ششم: 71
- پیروی از نیاکان ممدوح است یا مذموم؟ 73
- آغاز بتشکنی 77
- وجدان چیست؟ 82
- درسهای ماندگار 87
- 1. درس توحید 87
- 2. درس استقامت 88
- زیانکارترین مردم 89
- 4. توکّل بر خدا 89
- 3. درس شجاعت 89
- فصل هفتم: 95
- اشاره 95
- اهمیّت هجرت 96
- جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 97
- اشاره 97
- 1. هدایت مردم 98
- 2. کار خیر 99
- 3 و 4. نماز و زکات 100
- اهمیّت فوقالعاده جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 101
- 5. توحید و یکتاپرستی 101
- اشاره 103
- بشارت فرزنددار شدن حضرت ابراهیم علیه السلام 103
- 1. میهمانی 105
- اشاره 105
- آداب میهمانداری 107
- 2. ثروت شایسته و ناشایست 109
- اشاره 115
- فصل هشتم: 115
- اشاره 117
- 1. معاد جسمانی 117
- درسها و نکتهها 117
- 2. تفسیر عرفانی 118
- 3. آثار ایمان به معاد 119
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی علیه السلام 120
- علی علیه السلام و تقاضای بیمورد عقیل 120
- علی و هدیه شبانه! 122
- آیةاللَّه العظمی بروجردی رحمه الله از زبان یکی از یاران 124
- فصل نهم: 127
- اشاره 127
- مقدّمات ساختن کعبه 128
- چاه زمزم 129
- درسها و نکتهها 132
- بازسازی کعبه 134
- دعاهای ابراهیم خلیل علیه السلام 137
- اشاره 145
- فصل دهم: 145
- قربانی ابراهیمی 149
- امتحان دیروز و آثار امروز 149
- 1. آزمایش و امتحان 150
- 2. تفاوت امتحان اشخاص 150
- نکتهها و درسها 150
- 3. پاداشهای الهی 151
- فصل یازدهم: 155
- اشاره 155
- نکتهها و درسها 160
- شکر نعمت 160
- مقایسهای بین حجّ امروز و دیروز 161
- اهمیّت حج 162
- سخنی از دشمنی سرسخت! 165
- حج در قرآن 167
- حج و مراسم اجتماعی اسلام 168
- اشاره 170
- 1. آثار تربیتی و اخلاقی 170
- اسرار حج 170
- 2. آثار سیاسی 171
- 3. آثار علمی و فرهنگی 172
- 4. آثار اقتصادی 173
- فصل دوازدهم: 177
- شرح و تفسیر 177
- اشاره 177
- مقامات حضرت ابراهیم علیه السلام 181
- چند پرسش و نکته 182
- اشاره 182
- 1. امامت چیست؟ 183
- اشاره 184
- 2. همه پیامبران امام نبودهاند! 184
- امامت تکوینی 186
- 3. تفاوت «نبوّت» و «امامت» و «رسالت» 188
- 4. «امامت» یا آخرین سیر تکاملی ابراهیم علیه السلام 189
- 5. ظالم کیست؟ 190
- 6. امام از سوی خدا تعیین میشود 192
- 7. پاسخ به دو پرسش دیگر 193
- فصل سیزدهم: 197
- اشاره 197
- 1. ابراهیم علیه السلام یک امّت بود 198
- 2. او خلیل اللَّه بود 199
- 3. میهماننوازی ابراهیم علیه السلام 200
- 4. او بسیار راستگو بود 201
- 5. او از نیکان بود 202
- 6. بردباری ابراهیم علیه السلام 204
- 7. توکّل فوق العاده ابراهیم علیه السلام 204
- 10. آیین ابراهیم! 206
- 8. شجاعت وصفناشدنی ابراهیم علیه السلام 206
- 9. منطق قوی ابراهیم علیه السلام 206
- 12. همه افراد به شخصیّت او افتخار میکردند 207
- 11. او بنیانگذار حج بود 207
- اشاره 211
- فصل چهاردهم: 211
- الف) دوست، دیدار دوستش را دوست دارد! 211
- ب) بهترین مقدار عمر انسان! 212
- ج) سیمای متفاوت فرشته مرگ 213
ص: 115
فرا رسیده؛ و به یقین عذاب بدون بازگشت (الهی) به سراغ آنها میآید».
عذاب قوم لوط قطعی شد، امّا بر خلاف آنچه که در میان مردم مشهور است، آتش الهی، تَر و خشک (گناهکار و بیگناه) را با هم نمیسوزاند، زیرا خداوند عادل است، و این کار بر خلاف عدالت خداست. بههمین علّت میفرماید:
«فَأَخْرَجْنَا مَنْ کَانَ فِیهَا مِنَ الْمُؤْمِنِینَ* فَمَا وَجَدْنَا فِیهَا غَیْرَ بَیْتٍ مِّنَ الْمُسْلِمِینَ»؛ ما مؤمنانی را که در آن (شهرها) بودند (قبل از نزول عذاب) خارج کردیم، ولی جز یک خانواده با ایمان در آنجا نیافتیم».(1)
فرشتگان الهی پس از ابلاغ مأموریّت خویش به حضرت ابراهیم علیه السلام و گفتگویی که با وی داشتند، به سمت قوم لوط حرکت کردند، و حضرت ابراهیم علیه السلام نیز به مأموریّت خویش، که همان پاشیدن بذر توحید در میان مردم شام بود ادامه داد.
یکی از شاهکارهای قرآن مجید این است که در لابلای تاریخ انبیا و پیامبران، انواع درسهای فضیلت و معرفت و اخلاق و عبرت و در یک کلام گفتنیها را بیان میکند. از جمله در آیات مورد بحث به دو موضوع میهمانی و ثروت اشاره شده، که لازم است مطالبی درباره آن مطرح شود.
1. میهمانی
اشاره
طبق آنچه که از آیات مورد بحث استفاده میشود، حضرت ابراهیم علیه السلام از آمدن میهمانان شاد و خوشحال گشت، و بلافاصله مشغول تهیّه وسایل پذیرایی و بخصوص آماده کردن غذا شد. در حالی که برخی از ما مسلمانان هنگامی که متوجّه میشویم قرار است میهمانی برای ما بیاید عزا گرفته، و بسیار ناراحت میشویم. اسلام دین رحمت و عاطفه است، و اهمیّت زیادی به میهمانی
1- سوره ذاریات، آیه 35 و 36