- تاریخ پیامبران علیهم السلام 1
- محورهای مورد بحث: 2
- ابراهیم علیه السلام در قرآن 2
- فصل اوّل: 7
- اشاره 7
- قدرت خدا فوق همه قدرتهاست 8
- مقام رفیع حضرت ابراهیم علیه السلام 11
- اشاره 12
- فلسفه رفعت مقام ابراهیم پیامبر علیه السلام 12
- الف) عدم وحشت از تنهایی در مسیر حقّ 13
- ب) شجاعت فوقالعاده 15
- اشاره 19
- فصل دوم: 19
- آزر که بود؟ 21
- فصل سوم: 25
- اشاره 25
- نکات آموزنده 29
- 2. مدارا و همراهی، سپس مبارزه و مقابله 29
- 1. حفظ آرامش و اجتناب از عصبانیّت 29
- 3. غروب و افول 31
- اشاره 32
- 4. فلسفه پرستش اجرام آسمانی 32
- اوّل: منجّم ملعون است! 33
- دوم: منجّمین را تصدیق نکنید 34
- هشدار! هشدار! 35
- سرچشمه خرافات 36
- فصل چهارم: 39
- اشاره 39
- گناهان زبان 42
- اشاره 42
- دلیل اوّل: بتپرستی مخالف عقل است 43
- دلیل دوم: رجوع جاهل به عالم 43
- اشاره 43
- تقلید ممدوح و مذموم! 44
- دلیل سوم: بتپرستی کار شیطانی است 46
- اشاره 46
- دلیل چهارم: وجوب دفع ضرر محتمل 46
- لجاجت آزر 47
- درسهای چهارگانه 48
- 1. حفظ آرامش در مقابل انسانهای لجوج 48
- 2. نهراسیدن از تهدیدهای دشمن 49
- 3. ادیان الهی منادی رحمتند 50
- 4. بدی را با خوبی جواب دهیم 51
- اشاره 55
- اشاره 55
- شرح و تفسیر 55
- فصل پنجم: 55
- 1. سنّ حضرت ابراهیم علیه السلام 56
- 3. ظرفیّتهای متفاوت 56
- 2. قبل از پرتاب در آتش، یا پس از آن؟ 56
- 4. حقیقت مرگ و زندگی 59
- اشاره 59
- حیات و زندگی معجزه قرآن کریم 60
- 5. مغالطه و جدل 62
- حجاب عادت! 62
- 6. عقیده بتپرستان 64
- 7. هدایت و ضلالت 65
- اشاره 71
- فصل ششم: 71
- پیروی از نیاکان ممدوح است یا مذموم؟ 73
- آغاز بتشکنی 77
- وجدان چیست؟ 82
- درسهای ماندگار 87
- 1. درس توحید 87
- 2. درس استقامت 88
- زیانکارترین مردم 89
- 4. توکّل بر خدا 89
- 3. درس شجاعت 89
- فصل هفتم: 95
- اشاره 95
- اهمیّت هجرت 96
- جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 97
- اشاره 97
- 1. هدایت مردم 98
- 2. کار خیر 99
- 3 و 4. نماز و زکات 100
- اهمیّت فوقالعاده جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 101
- 5. توحید و یکتاپرستی 101
- اشاره 103
- بشارت فرزنددار شدن حضرت ابراهیم علیه السلام 103
- 1. میهمانی 105
- اشاره 105
- آداب میهمانداری 107
- 2. ثروت شایسته و ناشایست 109
- اشاره 115
- فصل هشتم: 115
- 1. معاد جسمانی 117
- اشاره 117
- درسها و نکتهها 117
- 2. تفسیر عرفانی 118
- 3. آثار ایمان به معاد 119
- علی علیه السلام و تقاضای بیمورد عقیل 120
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی علیه السلام 120
- علی و هدیه شبانه! 122
- آیةاللَّه العظمی بروجردی رحمه الله از زبان یکی از یاران 124
- فصل نهم: 127
- اشاره 127
- مقدّمات ساختن کعبه 128
- چاه زمزم 129
- درسها و نکتهها 132
- بازسازی کعبه 134
- دعاهای ابراهیم خلیل علیه السلام 137
- اشاره 145
- فصل دهم: 145
- قربانی ابراهیمی 149
- امتحان دیروز و آثار امروز 149
- 1. آزمایش و امتحان 150
- نکتهها و درسها 150
- 2. تفاوت امتحان اشخاص 150
- 3. پاداشهای الهی 151
- فصل یازدهم: 155
- اشاره 155
- نکتهها و درسها 160
- شکر نعمت 160
- مقایسهای بین حجّ امروز و دیروز 161
- اهمیّت حج 162
- سخنی از دشمنی سرسخت! 165
- حج در قرآن 167
- حج و مراسم اجتماعی اسلام 168
- اشاره 170
- 1. آثار تربیتی و اخلاقی 170
- اسرار حج 170
- 2. آثار سیاسی 171
- 3. آثار علمی و فرهنگی 172
- 4. آثار اقتصادی 173
- فصل دوازدهم: 177
- شرح و تفسیر 177
- اشاره 177
- مقامات حضرت ابراهیم علیه السلام 181
- چند پرسش و نکته 182
- اشاره 182
- 1. امامت چیست؟ 183
- اشاره 184
- 2. همه پیامبران امام نبودهاند! 184
- امامت تکوینی 186
- 3. تفاوت «نبوّت» و «امامت» و «رسالت» 188
- 4. «امامت» یا آخرین سیر تکاملی ابراهیم علیه السلام 189
- 5. ظالم کیست؟ 190
- 6. امام از سوی خدا تعیین میشود 192
- 7. پاسخ به دو پرسش دیگر 193
- اشاره 197
- فصل سیزدهم: 197
- 1. ابراهیم علیه السلام یک امّت بود 198
- 2. او خلیل اللَّه بود 199
- 3. میهماننوازی ابراهیم علیه السلام 200
- 4. او بسیار راستگو بود 201
- 5. او از نیکان بود 202
- 6. بردباری ابراهیم علیه السلام 204
- 7. توکّل فوق العاده ابراهیم علیه السلام 204
- 10. آیین ابراهیم! 206
- 8. شجاعت وصفناشدنی ابراهیم علیه السلام 206
- 9. منطق قوی ابراهیم علیه السلام 206
- 12. همه افراد به شخصیّت او افتخار میکردند 207
- 11. او بنیانگذار حج بود 207
- الف) دوست، دیدار دوستش را دوست دارد! 211
- اشاره 211
- فصل چهاردهم: 211
- ب) بهترین مقدار عمر انسان! 212
- ج) سیمای متفاوت فرشته مرگ 213
ص: 127
سپس به فکر فرو رفت که اگر این مردار بدن یک انسان بود، و نصف آن را حیوانات خشکی و نصف دیگر را حیوانات دریا میخوردند، خداوند چگونه آنها را در روز قیامت جمعآوری و مبعوث میکرد؟(1) این همان شبهه معروف آکل و مأکول است که خداوند متعال در این آیه شریفه با زبان مثال آن را بیان کرده است.
این نوع شبهات در حقیقت بی اطّلاعی یا کم خبری از قدرت بیانتها و لایزال خداوند است. شما اگر یک گرم آهن را کاملًا پودر نموده، و با یک خروار خاک مخلوط کنید، سپس آهن ربای قوی به دست بگیرید و در آن خاکها بچرخانید، تمام آهن پودر شده جذب آهنربا میشود. خداوندی که چنین قدرتی به آهنربا داده، آیا خود از یافتن اجزای بدن انسان در نقاط مختلف زمین، و خلقت و آفرینش مجدّد آن عاجز است؟!
درسها و نکتهها
اشاره
آیه شریفه فوق درسها و نکتههای متعدّدی دارد، که باید آنها را فرا گرفت.
1. معاد جسمانی
برخی از معتقدان به جهان آخرت میگویند: «در روز قیامت روح انسان حاضر شده و مورد بازخواست قرار گرفته، و سپس پاداش داده میشود، یا مجازات میگردد. امّا جسم انسان، که نابود شده، قابل بازگشت نیست. و در یک جمله، معاد روحانی است، نه جسمانی!».
این سخن به شهادت آیات فراوانی از قرآن مجید، از جمله آیه مورد بحث،
1- التبیان فی تفسیر القرآن، ج 2، ص 326؛ البتّه آنچه که در متن آمده یکی از احتمالات چندگانهای است کهمفسّران ذکر کردهاند؛ شرح بیشتر را در همان کتاب مطالعه فرمایید