- تاریخ پیامبران علیهم السلام 1
- محورهای مورد بحث: 2
- ابراهیم علیه السلام در قرآن 2
- اشاره 7
- فصل اوّل: 7
- قدرت خدا فوق همه قدرتهاست 8
- مقام رفیع حضرت ابراهیم علیه السلام 11
- اشاره 12
- فلسفه رفعت مقام ابراهیم پیامبر علیه السلام 12
- الف) عدم وحشت از تنهایی در مسیر حقّ 13
- ب) شجاعت فوقالعاده 15
- اشاره 19
- فصل دوم: 19
- آزر که بود؟ 21
- فصل سوم: 25
- اشاره 25
- نکات آموزنده 29
- 2. مدارا و همراهی، سپس مبارزه و مقابله 29
- 1. حفظ آرامش و اجتناب از عصبانیّت 29
- 3. غروب و افول 31
- اشاره 32
- 4. فلسفه پرستش اجرام آسمانی 32
- اوّل: منجّم ملعون است! 33
- دوم: منجّمین را تصدیق نکنید 34
- هشدار! هشدار! 35
- سرچشمه خرافات 36
- فصل چهارم: 39
- اشاره 39
- گناهان زبان 42
- اشاره 42
- دلیل اوّل: بتپرستی مخالف عقل است 43
- دلیل دوم: رجوع جاهل به عالم 43
- اشاره 43
- تقلید ممدوح و مذموم! 44
- اشاره 46
- دلیل چهارم: وجوب دفع ضرر محتمل 46
- دلیل سوم: بتپرستی کار شیطانی است 46
- لجاجت آزر 47
- 1. حفظ آرامش در مقابل انسانهای لجوج 48
- درسهای چهارگانه 48
- 2. نهراسیدن از تهدیدهای دشمن 49
- 3. ادیان الهی منادی رحمتند 50
- 4. بدی را با خوبی جواب دهیم 51
- اشاره 55
- شرح و تفسیر 55
- اشاره 55
- فصل پنجم: 55
- 3. ظرفیّتهای متفاوت 56
- 1. سنّ حضرت ابراهیم علیه السلام 56
- 2. قبل از پرتاب در آتش، یا پس از آن؟ 56
- اشاره 59
- 4. حقیقت مرگ و زندگی 59
- حیات و زندگی معجزه قرآن کریم 60
- 5. مغالطه و جدل 62
- حجاب عادت! 62
- 6. عقیده بتپرستان 64
- 7. هدایت و ضلالت 65
- فصل ششم: 71
- اشاره 71
- پیروی از نیاکان ممدوح است یا مذموم؟ 73
- آغاز بتشکنی 77
- وجدان چیست؟ 82
- درسهای ماندگار 87
- 1. درس توحید 87
- 2. درس استقامت 88
- زیانکارترین مردم 89
- 4. توکّل بر خدا 89
- 3. درس شجاعت 89
- فصل هفتم: 95
- اشاره 95
- اهمیّت هجرت 96
- جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 97
- اشاره 97
- 1. هدایت مردم 98
- 2. کار خیر 99
- 3 و 4. نماز و زکات 100
- اهمیّت فوقالعاده جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 101
- 5. توحید و یکتاپرستی 101
- اشاره 103
- بشارت فرزنددار شدن حضرت ابراهیم علیه السلام 103
- 1. میهمانی 105
- اشاره 105
- آداب میهمانداری 107
- 2. ثروت شایسته و ناشایست 109
- فصل هشتم: 115
- اشاره 115
- 1. معاد جسمانی 117
- درسها و نکتهها 117
- اشاره 117
- 2. تفسیر عرفانی 118
- 3. آثار ایمان به معاد 119
- علی علیه السلام و تقاضای بیمورد عقیل 120
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی علیه السلام 120
- علی و هدیه شبانه! 122
- آیةاللَّه العظمی بروجردی رحمه الله از زبان یکی از یاران 124
- اشاره 127
- فصل نهم: 127
- مقدّمات ساختن کعبه 128
- چاه زمزم 129
- درسها و نکتهها 132
- بازسازی کعبه 134
- دعاهای ابراهیم خلیل علیه السلام 137
- اشاره 145
- فصل دهم: 145
- امتحان دیروز و آثار امروز 149
- قربانی ابراهیمی 149
- نکتهها و درسها 150
- 2. تفاوت امتحان اشخاص 150
- 1. آزمایش و امتحان 150
- 3. پاداشهای الهی 151
- اشاره 155
- فصل یازدهم: 155
- نکتهها و درسها 160
- شکر نعمت 160
- مقایسهای بین حجّ امروز و دیروز 161
- اهمیّت حج 162
- سخنی از دشمنی سرسخت! 165
- حج در قرآن 167
- حج و مراسم اجتماعی اسلام 168
- 1. آثار تربیتی و اخلاقی 170
- اشاره 170
- اسرار حج 170
- 2. آثار سیاسی 171
- 3. آثار علمی و فرهنگی 172
- 4. آثار اقتصادی 173
- فصل دوازدهم: 177
- اشاره 177
- شرح و تفسیر 177
- مقامات حضرت ابراهیم علیه السلام 181
- اشاره 182
- چند پرسش و نکته 182
- 1. امامت چیست؟ 183
- اشاره 184
- 2. همه پیامبران امام نبودهاند! 184
- امامت تکوینی 186
- 3. تفاوت «نبوّت» و «امامت» و «رسالت» 188
- 4. «امامت» یا آخرین سیر تکاملی ابراهیم علیه السلام 189
- 5. ظالم کیست؟ 190
- 6. امام از سوی خدا تعیین میشود 192
- 7. پاسخ به دو پرسش دیگر 193
- فصل سیزدهم: 197
- اشاره 197
- 1. ابراهیم علیه السلام یک امّت بود 198
- 2. او خلیل اللَّه بود 199
- 3. میهماننوازی ابراهیم علیه السلام 200
- 4. او بسیار راستگو بود 201
- 5. او از نیکان بود 202
- 6. بردباری ابراهیم علیه السلام 204
- 7. توکّل فوق العاده ابراهیم علیه السلام 204
- 9. منطق قوی ابراهیم علیه السلام 206
- 8. شجاعت وصفناشدنی ابراهیم علیه السلام 206
- 10. آیین ابراهیم! 206
- 11. او بنیانگذار حج بود 207
- 12. همه افراد به شخصیّت او افتخار میکردند 207
- الف) دوست، دیدار دوستش را دوست دارد! 211
- اشاره 211
- فصل چهاردهم: 211
- ب) بهترین مقدار عمر انسان! 212
- ج) سیمای متفاوت فرشته مرگ 213
ص: 130
این جملات، تراوش فکر یک انسان معتقد به معاد بود. او میترسید که با این کار عملش شائبه ریا پیدا کند، و مورد پذیرش خداوند قرار نگیرد.
تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی علیه السلام
معاد در زندگی اولیای الهی ظهور و بروز فراوانی دارد، چرا که ایمان آنان به معاد فوقالعاده بالاست.
برای این منظور به خطبه 224 نهجالبلاغه، که حاوی دو داستان عجیب و برخورد حاکی از شدّت ایمان امام علی علیه السلام به معاد است، اشاره میکنیم.
حضرت در ابتدای خطبه و قبل از پرداختن به آن دو جریان، در جملات زیبا و تکاندهندهای چنین میفرماید:
«واللَّهِ لَانْ ابیتَ عَلی حَسَکِ السَّعْدانِ مُسَهَّداً، اوْ اجَرَّ فِی الْاغْلالِ مُصَفَّداً، احَبُّ الَیَّ مِنْ انْ ألْقَی اللَّهَ وَرَسُولَهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ ظالِماً لِبَعْضِ الْعِبادِ، وَغاصِباً لِشَیْءٍ مِنَ الْحُطامِ، وَکَیْفَ اظْلِمُ احَداً لِنَفْسٍ یُسْرِعُ الَی الْبِلی قُفُولُها، وَیَطُولُ فِی الثَّری حُلُولُها؟!
؛ سوگند به خدا اگر شب را بر روی خارهای «سعدان» بیدار به سر برم! و یا در غلها و زنجیرها بسته و کشیده شوم، برایم محبوبتر است از اینکه خدا و رسولش را روز قیامت در حالی ملاقات کنم که به بعضی از بندگان ستم کرده، و چیزی از اموال دنیا را غصب نموده باشم. چگونه به کسی ستم روا دارم، آن هم برای جسمی که تار و پودش به سرعت به سوی کهنگی پیش میرود (و از هم میپاشد) و مدّتهای طولانی در میان خاکها میماند».
علی علیه السلام و تقاضای بیمورد عقیل
سپس به داستان برادرش «عقیل»(1) اشاره کرده، میفرماید:
1- ابوطالب چهار پسر داشت، که هر کدام با یکدیگر 10 سال فاصله سنّی داشتند. اسامی آنها به ترتیب سن عبارت است از: 1. طالب. 2. عقیل. 3. جعفر. 4. علی علیه السلام. ابوطالب« عقیل» را بسیار دوست میداشت، از همینرو پیامبر به عقیل میفرمود:« من از دو جهت تو را دوست دارم: یکی از نظر خویشاوندی، و دیگر بهخاطر آنکه میدانم عمویم ابوطالب تو را سخت دوست میداشت».
عقیل در جنگ موته همراه برادرش جعفر شرکت داشت، و از« انساب» عرب و سرگذشت آنها در ایّام جاهلیت از همه داناتر، و در مناظرات سخت حاضرجواب بود. در مورد اینکه قبل از شهادت امیرمؤمنان علی علیه السلام نزد معاویه رفت یا پس از آن، در میان مورّخان اختلاف نظر است؛ ولی محقّقان معتقدند پیش از شهادت نبوده است( ترجمه گویا و شرح فشرده بر نهجالبلاغه، ج 2، ص 597)