قهرمان توحید: شرح و تفسیر آیات مربوط به حضرت ابراهیم علیه‌السلام صفحه 168

ص: 178

حج و مراسم اجتماعی اسلام

اسلام یک دین اجتماعی است؛ بدین‌جهت جامعه اصل، و افراد فرع به حساب می‌آیند که باید در جامعه ذوب شوند. بنابراین، کسانی که می‌پندارند اگر در خانه عبادت کنند حضور قلب بیشتری پیدا می‌کنند و با این بهانه از مسجد و جماعت مسلمانان دوری می‌گزینند در اشتباهند. از این‌رو غالب ضمیرهای نماز ضمیر جمع است. به عنوان مثال می‌توان به «ایّاکَ نَعْبُدُ»؛ (پروردگارا) تنها تو را می‌پرستیم»؛ «وَایَّاکَ نَسْتَعینُ»؛ و تنها از تو یاری می‌جوییم»؛ «وَاهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمِ»؛ ما را به راه راست هدایت کن»؛

«والسَّلامُ عَلَیْنا وَعَلی عِبادِ اللَّهِ الصَّالِحینَ

؛ سلام بر ما و بندگان صالح و شایسته خداوند» اشاره کرد. نتیجه این که اسلام یک دین اجتماعی است، و افراد باید در جامعه ذوب شوند.

بر این اساس، اسلام سه برنامه اجتماعی دارد:

1. نماز جماعت؛ که در سه یا پنج وقت اقامه می‌گردد. این مراسم عبادی به قدری ثواب دارد که در برخی مراحل ثواب آن قابل شمارش نمی‌باشد. در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌خوانیم:

«جبرئیل به همراه هفتاد هزار فرشته، پس از نماز ظهر نزد من آمدند. جبرئیل گفت: پروردگارت سلام می‌رساند و دو هدیه برایت فرستاده است. پرسیدم: آن دو هدیه چیست؟ عرض کرد: ... و دیگری خواندن نمازهای روزانه به جماعت است. پرسیدم: ثواب نماز جماعت برای امّت من چقدر است؟ گفت: اگر دو نفر باشند خداوند برای هر نفر در مقابل هر رکعت صد و پنجاه نماز منظور می‌کند، و اگر سه نفر باشند ششصد نماز، ... و اگر از ده نفر بیشتر شوند چنانچه تمام آسمان‌ها کاغذ، و تمام دریاها مرکّب، و تمام درختان قلم، و تمام جنّ و انس و فرشتگان نویسنده شوند، قادر برشمارش ثواب یک رکعت آن نخواهند شد ...».(1)