قهرمان توحید: شرح و تفسیر آیات مربوط به حضرت ابراهیم علیه‌السلام صفحه 170

ص: 180

که بدون اجازه اربابان خود نمی‌توانند سخنی بگویند، و باید متنی که حکومت برای آنها تنظیم کرده را قرائت کنند. و گاه متن سخنرانی آنان مسائل بسیار ساده و پیش پا افتاده‌ای بیش نیست.

مسائل اجتماعی از دیدگاه اسلام به قدری اهمیّت دارد، که هر چیز در راستای آن باشد و به وحدت و آشتی میان مسلمین کمک کند مطلوب است. و آنچه سبب جدایی و اختلاف مسلمانان گردد، منفور است. بنابراین آشتی دادن و اصلاح ذات البین آن قدر اهمیّت دارد که در ردیف جهاد در خط مقدم جبهه شمرده شده است.

(اجر المصلح بین الناس کالمجاهد بین الناس).(1)

اسرار حج

اشاره

بدون شک ثواب‌های عظیم و فوق العاده‌ای که برای حج در روایات آمده، و همچنین کیفرهای سختی که برای ترک آن در قرآن مجید و روایات اسلامی ذکر شده، همه به خاطر اسرار و فلسفه‌های مهمّی است که این عبادت بزرگ اسلامی دارد.

قرآن مجید در یک جمله کوتاه و بسیار پر معنا، درباره حج می‌فرماید:

«لِیَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ»؛ تا شاهد منافع گوناگون خویش (در این برنامه حیات‌بخش) باشند!».(2)

این منافع، فراوان است که در روایات معصومین علیهم السلام به آن اشاره شده، از جمله:

1. آثار تربیتی و اخلاقی

تربیت نفوس، و تهذیب اخلاق، و تقویت پایه‌های تقوا و خلوص است.

تعبیری که در احادیث گذشته آمده بود که حجِّ مقبول سبب می‌شود انسان از تمام