- تاریخ پیامبران علیهم السلام 1
- محورهای مورد بحث: 2
- ابراهیم علیه السلام در قرآن 2
- فصل اوّل: 7
- اشاره 7
- قدرت خدا فوق همه قدرتهاست 8
- مقام رفیع حضرت ابراهیم علیه السلام 11
- فلسفه رفعت مقام ابراهیم پیامبر علیه السلام 12
- اشاره 12
- الف) عدم وحشت از تنهایی در مسیر حقّ 13
- ب) شجاعت فوقالعاده 15
- اشاره 19
- فصل دوم: 19
- آزر که بود؟ 21
- فصل سوم: 25
- اشاره 25
- نکات آموزنده 29
- 2. مدارا و همراهی، سپس مبارزه و مقابله 29
- 1. حفظ آرامش و اجتناب از عصبانیّت 29
- 3. غروب و افول 31
- 4. فلسفه پرستش اجرام آسمانی 32
- اشاره 32
- اوّل: منجّم ملعون است! 33
- دوم: منجّمین را تصدیق نکنید 34
- هشدار! هشدار! 35
- سرچشمه خرافات 36
- فصل چهارم: 39
- اشاره 39
- گناهان زبان 42
- اشاره 42
- اشاره 43
- دلیل اوّل: بتپرستی مخالف عقل است 43
- دلیل دوم: رجوع جاهل به عالم 43
- تقلید ممدوح و مذموم! 44
- اشاره 46
- دلیل سوم: بتپرستی کار شیطانی است 46
- دلیل چهارم: وجوب دفع ضرر محتمل 46
- لجاجت آزر 47
- درسهای چهارگانه 48
- 1. حفظ آرامش در مقابل انسانهای لجوج 48
- 2. نهراسیدن از تهدیدهای دشمن 49
- 3. ادیان الهی منادی رحمتند 50
- 4. بدی را با خوبی جواب دهیم 51
- فصل پنجم: 55
- اشاره 55
- شرح و تفسیر 55
- اشاره 55
- 2. قبل از پرتاب در آتش، یا پس از آن؟ 56
- 3. ظرفیّتهای متفاوت 56
- 1. سنّ حضرت ابراهیم علیه السلام 56
- اشاره 59
- 4. حقیقت مرگ و زندگی 59
- حیات و زندگی معجزه قرآن کریم 60
- 5. مغالطه و جدل 62
- حجاب عادت! 62
- 6. عقیده بتپرستان 64
- 7. هدایت و ضلالت 65
- اشاره 71
- فصل ششم: 71
- پیروی از نیاکان ممدوح است یا مذموم؟ 73
- آغاز بتشکنی 77
- وجدان چیست؟ 82
- 1. درس توحید 87
- درسهای ماندگار 87
- 2. درس استقامت 88
- زیانکارترین مردم 89
- 4. توکّل بر خدا 89
- 3. درس شجاعت 89
- فصل هفتم: 95
- اشاره 95
- اهمیّت هجرت 96
- جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 97
- اشاره 97
- 1. هدایت مردم 98
- 2. کار خیر 99
- 3 و 4. نماز و زکات 100
- اهمیّت فوقالعاده جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 101
- 5. توحید و یکتاپرستی 101
- بشارت فرزنددار شدن حضرت ابراهیم علیه السلام 103
- اشاره 103
- 1. میهمانی 105
- اشاره 105
- آداب میهمانداری 107
- 2. ثروت شایسته و ناشایست 109
- اشاره 115
- فصل هشتم: 115
- 1. معاد جسمانی 117
- درسها و نکتهها 117
- اشاره 117
- 2. تفسیر عرفانی 118
- 3. آثار ایمان به معاد 119
- علی علیه السلام و تقاضای بیمورد عقیل 120
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی علیه السلام 120
- علی و هدیه شبانه! 122
- آیةاللَّه العظمی بروجردی رحمه الله از زبان یکی از یاران 124
- فصل نهم: 127
- اشاره 127
- مقدّمات ساختن کعبه 128
- چاه زمزم 129
- درسها و نکتهها 132
- بازسازی کعبه 134
- دعاهای ابراهیم خلیل علیه السلام 137
- اشاره 145
- فصل دهم: 145
- امتحان دیروز و آثار امروز 149
- قربانی ابراهیمی 149
- 1. آزمایش و امتحان 150
- 2. تفاوت امتحان اشخاص 150
- نکتهها و درسها 150
- 3. پاداشهای الهی 151
- اشاره 155
- فصل یازدهم: 155
- نکتهها و درسها 160
- شکر نعمت 160
- مقایسهای بین حجّ امروز و دیروز 161
- اهمیّت حج 162
- سخنی از دشمنی سرسخت! 165
- حج در قرآن 167
- حج و مراسم اجتماعی اسلام 168
- 1. آثار تربیتی و اخلاقی 170
- اشاره 170
- اسرار حج 170
- 2. آثار سیاسی 171
- 3. آثار علمی و فرهنگی 172
- 4. آثار اقتصادی 173
- فصل دوازدهم: 177
- اشاره 177
- شرح و تفسیر 177
- مقامات حضرت ابراهیم علیه السلام 181
- اشاره 182
- چند پرسش و نکته 182
- 1. امامت چیست؟ 183
- 2. همه پیامبران امام نبودهاند! 184
- اشاره 184
- امامت تکوینی 186
- 3. تفاوت «نبوّت» و «امامت» و «رسالت» 188
- 4. «امامت» یا آخرین سیر تکاملی ابراهیم علیه السلام 189
- 5. ظالم کیست؟ 190
- 6. امام از سوی خدا تعیین میشود 192
- 7. پاسخ به دو پرسش دیگر 193
- اشاره 197
- فصل سیزدهم: 197
- 1. ابراهیم علیه السلام یک امّت بود 198
- 2. او خلیل اللَّه بود 199
- 3. میهماننوازی ابراهیم علیه السلام 200
- 4. او بسیار راستگو بود 201
- 5. او از نیکان بود 202
- 6. بردباری ابراهیم علیه السلام 204
- 7. توکّل فوق العاده ابراهیم علیه السلام 204
- 9. منطق قوی ابراهیم علیه السلام 206
- 10. آیین ابراهیم! 206
- 8. شجاعت وصفناشدنی ابراهیم علیه السلام 206
- 12. همه افراد به شخصیّت او افتخار میکردند 207
- 11. او بنیانگذار حج بود 207
- اشاره 211
- فصل چهاردهم: 211
- الف) دوست، دیدار دوستش را دوست دارد! 211
- ب) بهترین مقدار عمر انسان! 212
- ج) سیمای متفاوت فرشته مرگ 213
ص: 223
آن را بخورد. امّا از فرط ضعف و ناتوانی لقمه را به سمت چپ و راست دهان و در نهایت به سمت پیشانیاش برد و موفّق نشد داخل دهانش بگذارد.
همراهش دست او را گرفت و لقمه را به سمت دهانش برد. سپس لقمه دیگری برداشت و آن را به چشمش زد! ابراهیم علیه السلام که چگونگی غذا خوردن آن پیرمرد نابینا را مشاهده میکرد، از همراه او علّت را پرسید. عرض کرد: آنچه میبینی همه از ضعف و پیری و ناتوانی اوست! ابراهیم علیه السلام با خود گفت: آیا من هم در سنّ پیری همچون او خواهم شد؟ پس از دیدن این صحنه رقّتبار، دست به دعا برداشت و گفت:
«اللَّهُمَّ تَوَفَّنی فِی الْاجَلِ الَّذی کَتَبْتَ لی فَلا حاجَةَ لی فِی الزّیادَةِ فِی الْعُمْرِ بَعْدَ الَّذی رَأَیْتُ؛(1)
بارخدایا! جانم را در همان زمان که تو مقدّر کردهای بگیر، که پس از دیدن این صحنه علاقهای به عمر اضافه ندارم!».
ج) سیمای متفاوت فرشته مرگ
ابوبصیر از امام باقر علیه السلام یا امام صادق علیه السلام چنین نقل کرده است:
«هنگامی که ابراهیم علیه السلام مناسک حج را انجام داد و به شام بازگشت از دنیا رفت. و داستان رحلت آن حضرت به این شرح بود: فرشته مرگ آمد تا جان ابراهیم علیه السلام را بگیرد. ابراهیم علیه السلام گویا از مرگ کراهت داشت (البتّه نه به خاطر علاقه به دنیا، بلکه به خاطر عبادت و اطاعت بیشتر) ملک الموت به خداوند عرض کرد: ابراهیم از مرگ ناخشنود است. خداوند فرمود: ابراهیم را رها کن، زیرا او دوست دارد مرا پرستش کند (و طول عمر را برای همین منظور میخواهد) روزی حضرت ابراهیم پیرمرد بزرگسالی را مشاهده کرد که از یک سو غذا میخورد و از سوی دیگر آنچه را خورده از وی خارج میشود! با دیدن این صحنه از زندگی دنیا متنفّر و به مرگ علاقمند شد. به خانهاش بازگشت.
1- بحارالانوار، ج 12، ص 79، ح 9