- تاریخ پیامبران علیهم السلام 1
- محورهای مورد بحث: 2
- ابراهیم علیه السلام در قرآن 2
- فصل اوّل: 7
- اشاره 7
- قدرت خدا فوق همه قدرتهاست 8
- مقام رفیع حضرت ابراهیم علیه السلام 11
- فلسفه رفعت مقام ابراهیم پیامبر علیه السلام 12
- اشاره 12
- الف) عدم وحشت از تنهایی در مسیر حقّ 13
- ب) شجاعت فوقالعاده 15
- اشاره 19
- فصل دوم: 19
- آزر که بود؟ 21
- فصل سوم: 25
- اشاره 25
- نکات آموزنده 29
- 2. مدارا و همراهی، سپس مبارزه و مقابله 29
- 1. حفظ آرامش و اجتناب از عصبانیّت 29
- 3. غروب و افول 31
- اشاره 32
- 4. فلسفه پرستش اجرام آسمانی 32
- اوّل: منجّم ملعون است! 33
- دوم: منجّمین را تصدیق نکنید 34
- هشدار! هشدار! 35
- سرچشمه خرافات 36
- فصل چهارم: 39
- اشاره 39
- گناهان زبان 42
- اشاره 42
- دلیل اوّل: بتپرستی مخالف عقل است 43
- دلیل دوم: رجوع جاهل به عالم 43
- اشاره 43
- تقلید ممدوح و مذموم! 44
- اشاره 46
- دلیل سوم: بتپرستی کار شیطانی است 46
- دلیل چهارم: وجوب دفع ضرر محتمل 46
- لجاجت آزر 47
- درسهای چهارگانه 48
- 1. حفظ آرامش در مقابل انسانهای لجوج 48
- 2. نهراسیدن از تهدیدهای دشمن 49
- 3. ادیان الهی منادی رحمتند 50
- 4. بدی را با خوبی جواب دهیم 51
- اشاره 55
- فصل پنجم: 55
- شرح و تفسیر 55
- اشاره 55
- 3. ظرفیّتهای متفاوت 56
- 1. سنّ حضرت ابراهیم علیه السلام 56
- 2. قبل از پرتاب در آتش، یا پس از آن؟ 56
- اشاره 59
- 4. حقیقت مرگ و زندگی 59
- حیات و زندگی معجزه قرآن کریم 60
- 5. مغالطه و جدل 62
- حجاب عادت! 62
- 6. عقیده بتپرستان 64
- 7. هدایت و ضلالت 65
- فصل ششم: 71
- اشاره 71
- پیروی از نیاکان ممدوح است یا مذموم؟ 73
- آغاز بتشکنی 77
- وجدان چیست؟ 82
- 1. درس توحید 87
- درسهای ماندگار 87
- 2. درس استقامت 88
- زیانکارترین مردم 89
- 4. توکّل بر خدا 89
- 3. درس شجاعت 89
- فصل هفتم: 95
- اشاره 95
- اهمیّت هجرت 96
- جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 97
- اشاره 97
- 1. هدایت مردم 98
- 2. کار خیر 99
- 3 و 4. نماز و زکات 100
- اهمیّت فوقالعاده جایزه حضرت ابراهیم علیه السلام 101
- 5. توحید و یکتاپرستی 101
- بشارت فرزنددار شدن حضرت ابراهیم علیه السلام 103
- اشاره 103
- اشاره 105
- 1. میهمانی 105
- آداب میهمانداری 107
- 2. ثروت شایسته و ناشایست 109
- فصل هشتم: 115
- اشاره 115
- 1. معاد جسمانی 117
- درسها و نکتهها 117
- اشاره 117
- 2. تفسیر عرفانی 118
- 3. آثار ایمان به معاد 119
- علی علیه السلام و تقاضای بیمورد عقیل 120
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی علیه السلام 120
- علی و هدیه شبانه! 122
- آیةاللَّه العظمی بروجردی رحمه الله از زبان یکی از یاران 124
- اشاره 127
- فصل نهم: 127
- مقدّمات ساختن کعبه 128
- چاه زمزم 129
- درسها و نکتهها 132
- بازسازی کعبه 134
- دعاهای ابراهیم خلیل علیه السلام 137
- اشاره 145
- فصل دهم: 145
- امتحان دیروز و آثار امروز 149
- قربانی ابراهیمی 149
- 1. آزمایش و امتحان 150
- 2. تفاوت امتحان اشخاص 150
- نکتهها و درسها 150
- 3. پاداشهای الهی 151
- اشاره 155
- فصل یازدهم: 155
- نکتهها و درسها 160
- شکر نعمت 160
- مقایسهای بین حجّ امروز و دیروز 161
- اهمیّت حج 162
- سخنی از دشمنی سرسخت! 165
- حج در قرآن 167
- حج و مراسم اجتماعی اسلام 168
- 1. آثار تربیتی و اخلاقی 170
- اشاره 170
- اسرار حج 170
- 2. آثار سیاسی 171
- 3. آثار علمی و فرهنگی 172
- 4. آثار اقتصادی 173
- فصل دوازدهم: 177
- شرح و تفسیر 177
- اشاره 177
- مقامات حضرت ابراهیم علیه السلام 181
- چند پرسش و نکته 182
- اشاره 182
- 1. امامت چیست؟ 183
- 2. همه پیامبران امام نبودهاند! 184
- اشاره 184
- امامت تکوینی 186
- 3. تفاوت «نبوّت» و «امامت» و «رسالت» 188
- 4. «امامت» یا آخرین سیر تکاملی ابراهیم علیه السلام 189
- 5. ظالم کیست؟ 190
- 6. امام از سوی خدا تعیین میشود 192
- 7. پاسخ به دو پرسش دیگر 193
- اشاره 197
- فصل سیزدهم: 197
- 1. ابراهیم علیه السلام یک امّت بود 198
- 2. او خلیل اللَّه بود 199
- 3. میهماننوازی ابراهیم علیه السلام 200
- 4. او بسیار راستگو بود 201
- 5. او از نیکان بود 202
- 7. توکّل فوق العاده ابراهیم علیه السلام 204
- 6. بردباری ابراهیم علیه السلام 204
- 8. شجاعت وصفناشدنی ابراهیم علیه السلام 206
- 10. آیین ابراهیم! 206
- 9. منطق قوی ابراهیم علیه السلام 206
- 11. او بنیانگذار حج بود 207
- 12. همه افراد به شخصیّت او افتخار میکردند 207
- فصل چهاردهم: 211
- اشاره 211
- الف) دوست، دیدار دوستش را دوست دارد! 211
- ب) بهترین مقدار عمر انسان! 212
- ج) سیمای متفاوت فرشته مرگ 213
ص: 95
آنان، جای متّهم و قاضی را عوض کرد. او خود قاضی دادگاه شد و بتپرستان متّهم، و بتپرستی جرمی بزرگ غیر قابل بخشش! البته این کار بدون ابتکار و شجاعت و استقامت و توکّل بر خدا تحقّق نمییابد.
3. چرا دشمن تصمیم گرفت ابراهیم نوجوان را در آتش بسوزاند؟ در حالی که میتوانست با ضربه شمشیری سر از بدنش جدا کند، یا با پرتاب کردن وی از بالای کوه جانش را بگیرد، و یا با اجرای مراسم سنگسار به زندگیش خاتمه دهد؟
علّت این کار این بود که میخواستند دست همه مردم را به خون ابراهیم علیه السلام آلوده کنند، در حالی که در مجازات با شمشیر تنها یک نفر، و در مجازات پرتاب از کوه سه چهار نفر، و در سنگسار پنجاه الی شصت نفر شرکت در قتل دارند، امّا در آتش زدن تمام کسانی که هیزم جمع کردهاند، شریک در قتلند. به همین علت مأموران حکومتی در شهر بابل اعلان کردند که همه باید هیزم بیاورند و در مجازات ابراهیمِ پیامبر شرکت کنند.
تبلیغات دشمن دوباره اوج گرفت، و کار به جایی رسید که عدّهای نذر کردند که اگر حاجتشان برآورده شد مقداری هیزم برای آتش زدن ابراهیم علیه السلام تهیّه کنند! و برخی که در آستانه مرگ بودند وصیّت کردند که از اموال آنها مقداری هیزم برای منظور فوق تهیّه شود! و زنان نخریس، بخشی از درآمد خود را به این کار اختصاص دادند(1) و اگر شخصی بیمار میشد نذر میکرد که در صورت بهبودی مقداری هیزم برای آن آتش تهیّه کند!(2)
به هر حال، همه مردم بابل در کار جمعآوری هیزم برای افروختن خرمنی از آتش که ابراهیم علیه السلام را در آن بیندازند شرکت کردند و هیزم کافی جمع شد.
1- تاریخ انبیا( محلاتی)، ص 141
2- التفسیر الکبیر، ح 22، ص 187