- [خطبه] 1
- پيشگفتار 2
- 1 در پيشگاه عظمت قرآن 5
- اشاره 5
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث 6
- اشاره 6
- حديث اول 8
- اشاره 8
- توضيح حديث 10
- اشاره 12
- حديث دوم 12
- توضيح حديث 14
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن 17
- اشاره 17
- 1 قرائت از روي قرآن 19
- 2 قرائت قرآن در خانه 21
- احاديث جعلي در فضيلت قرائت قرآن 22
- دقت و تدبر در معاني قرآن 24
- اشاره 27
- 2 اعجاز قرآن 27
- شرايط معجزه 28
- معناي معجزه 28
- معجزه شاهد نبوت 30
- تناسب در اعجاز 31
- معجزه برتر 35
- اشاره 35
- 1/ قرآن معجزه ادبي 36
- 2/ قرآن معجزه جاوداني 38
- 3/ قرآن معجزه انسان ساز 39
- 4/ هماهنگي در قرآن 41
- 5/ اصول و حقايق تغيير ناپذير در قرآن 45
- 6/ پيشگوييهاي قرآن 47
- اشاره 47
- 1/ پيشگويي درباره جنگ بدر: 47
- 2/ پيشگويي درباره سرنوشت دشمنان پيامبر: 48
- 4/ پيشگويي درباره جنگ ايران و روم: 49
- 3/ پيشگويي درباره پيروزي اسلام بر تمام اديان ديگر: 49
- 6/ پيشگويي درباره سرنوشت ابو لهب: 50
- 5/ پيشگويي در هزيمت نيرومند: 50
- 8/ اعجاز قرآن در تشريع: 51
- 7/ معارف عالي در قرآن: 51
- 9/ اسرار خلقت در قرآن: 52
- اشاره 53
- 3 معارف عقلي و فلسفي در قرآن 53
- قرآن و پيامبر امي 54
- توحيد در قرآن 55
- نبوت در قرآن 58
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل 60
- نتيجه مباحث 66
- 4 قانون گذاري در قرآن 67
- اشاره 67
- جامعه عرب قبل از نزول قرآن 68
- جامعه عرب بعد از نزول قرآن 69
- اعتدال در قرآن 70
- اشاره 70
- 1/ اعتدال در بخشش 71
- 2/ اعتدال در عفو و انتقام 72
- 3/ اعتدال در امور مادي و معنوي 73
- 5/ اعتدال در انتخاب همسر 76
- 4/ اعتدال در اقتصاد 76
- 6/ اعتدال در معاشرت 77
- قانون نظارت عمومي در قرآن 78
- قانون برابري و ملاك برتري در قرآن 79
- نتيجه 81
- 5 اسرار آفرينش در قرآن 83
- اشاره 83
- جلوههاي علمي قرآن در عصر جهالت 84
- اشاره 84
- 2/ قانون تلقيح در قرآن 85
- 1/ قانون توازن در قرآن 85
- 3/ قانون زوجيت در قرآن 86
- 4/ حركت زمين در قرآن 87
- 5/ قارههاي ناشناخته در قرآن 88
- 6/ كرويت زمين در قرآن 89
- رواياتي مربوط به كرويت زمين 90
- نتيجه مباحث 92
- اشاره 95
- 6 اشكالات و پاسخها 95
- اشكال تراشيها و انگيزههاي آن 96
- اشكال 1: 96
- اشاره 96
- اشاره 96
- پاسخ: 96
- اشاره 98
- اشكال 2: 98
- اشاره 98
- پاسخ: 98
- اشكال 3: 98
- پاسخ: 99
- پاسخ: 99
- اشكال 4: 99
- اشاره 99
- اشاره 100
- اشكال 5: 100
- پاسخ: 101
- مسئله جبر و تفويض 103
- اشاره 105
- يك مثال روشن و عيني 105
- نتيجه: 107
- اشكال 6: 108
- پاسخ: 108
- اشاره 108
- اشكال 7: 111
- اشاره 111
- پاسخ: 111
- معارضه با سوره فاتحه 113
- اشاره 113
- پاسخ: 113
- اشكال 8: 113
- معارضه با سوره كوثر 118
- اشاره 123
- 7 معجزات از نظر قرآن 123
- اشاره 124
- يك پندار غلط 124
- بررسي آيات نفي معجزه 124
- پاسخ: 125
- اشاره 125
- نخستين آيه نفي اعجاز 125
- نتيجه اينكه: 129
- دومين آيه نفي اعجاز 129
- اشاره 129
- پاسخها: 130
- سومين آيه نفي اعجاز 135
- نبوت محمد (ص) در تورات و انجيل 138
- شأن نزول آيات نفي اعجاز 140
- خلاصه مطالب 147
- اشاره 149
- 8 قاريان هفتگانه قرآن 149
- عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه 150
- شرايط اعتبار قرائتهاي مختلف قرآن 152
- اشاره 152
- 1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي 154
- 2/ شرح حال ابن كثير 155
- 3/ شرح حال عاصم 156
- 4/ شرح حال ابو عمرو 158
- 5/ شرح حال حمزة: 160
- 6/ شرح حال نافع 161
- 7/ شرح حال كسايي 162
- سه قاري غير معروف 164
- اشاره 164
- حجيت قرائتهاي هفتگانه 164
- آيا ميتوان با هر يك از قرائتهاي هفتگانه نماز خواند؟ 166
- 9 مسئله تحريف قرآن 169
- اشاره 169
- 1 تحريف در معنا: 170
- تحريف چيست؟ 170
- معنا و اقسام تحريف 170
- 2 تحريف در حروف و حركات: 171
- 3 تحريف در كلمات قرآن: 172
- 4 تحريف، يا زياد كردن: 172
- تحريف قرآن از نظر علماي شيعه و سني: 173
- 5 تحريف، يا كم نمودن: 173
- اشاره 174
- دلايل طرفداران عدم تحريف قرآن 174
- 1/ تحريف از نظر قرآن 175
- 2/ روايات ثقلين و تحريف قرآن 179
- 3/ مسئله تحريف و قرائت قرآن در نماز 182
- 4/ مسئله تحريف از نظر تاريخ 183
- اشاره 184
- تحريف قرآن در دوران خليفه اوّل و دوم 184
- 1/ تحريف غير عمدي: 184
- 2/ تحريف عمدي در آيات غير سياسي 186
- 3/ تحريف عمدي در آيات سياسي قرآن: 187
- احتمال تحريف قرآن به وسيله عثمان 188
- تحريف قرآن در دورانهاي بعد از خلفا 190
- اشاره 191
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن 191
- 1/ تحريف تورات و انجيل: 192
- 2/ قرآن امير مؤمنان (ع) 194
- 3/ روايات تحريف 197
- مسئله تحريف از نظر تدوين قرآن 205
- اشاره 207
- 10 مسئله تدوين و جمع آوري قرآن 207
- روايات تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- نظريه تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- ارزيابي اين روايات 215
- س: جمع آوري قرآن در چه زماني صورت گرفته است؟! 217
- س: آيا جمع آوري قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود؟! 217
- س: در دوران ابو بكر چه كسي متصدي جمع آوري قرآن بود؟! 217
- س: آيا قسمتي از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود؟ 218
- س: عثمان مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع آوري نمود؟ 218
- س: چه كسي از ابو بكر تقاضاي جمع آوري قرآن را نمود؟ 218
- س: آن دو آيه در چه زماني به آخر سوره برائت ملحق گرديدند؟ 218
- س: چه كسي قرآن اصلي (مرجع) را جمع آوري كرد و از روي آن نسخههاي چندي به شهرها فرستاد؟ 218
- س: قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهي ثابت گرديد؟ 219
- س: اين دو آيه را چه كسي آورد؟ 219
- س: عثمان چه كسي را براي املا و نوشتن قرآن معين نمود؟ 219
- 1/ كيفيت تدوين قرآن از نظر قرآن 220
- اشاره 220
- نظريه تدوين قرآن در عصر پيامبر (ص) و دلايل آن 220
- 2/ كيفيت تدوين قرآن از نظر احاديث 221
- 3/ تدوين قرآن از نظر عقل 224
- نتيجه و خلاصه مطالب 228
- اشاره 231
- 11 مسئله نسخ در قرآن 231
- نسخ در لغت 232
- نسخ در اصطلاح فقهي 232
- اشاره 232
- معناي نسخ 232
- امكان نسخ 234
- 1 نسخ در تلاوت نه در حكم: 237
- اقسام نسخ 237
- اشاره 237
- 2 نسخ در تلاوت و حكم: 238
- 3 نسخ در حكم نه در تلاوت: 238
- نسخ در تورات و انجيل 239
- نسخ در قرآن 243
- كيفيت نسخ: 244
- 12 مسئله بدا در آفرينش 247
- اشاره 247
- چرا از بدا بحث ميكنيم: 248
- بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا 249
- بدا و قدرت خدا از نظر يهود 250
- بدا از نظر شيعه 251
- اقسام قضا و موارد جريان بدا 251
- اشاره 251
- 1 علم مكنون و يا اختصاصي: 251
- 2 قضاي حتمي: 252
- بدا در پيشگوييها 253
- 3 قضاي غير حتمي 253
- بدا از نظر قرآن 254
- بدا از نظر روايات 255
- بدا از نظر روايات اهل سنت 256
- آنجا كه بدا راه ندارد 258
- آثار عقيده به بدا 260
- 13 حجيت ظواهر قرآن 263
- اشاره 263
- 1/ قرآن كتاب همگاني است: 264
- اشاره 264
- معناي حجيت ظواهر قرآن 264
- 2/ قرآن گواه نبوت 266
- 3/ قرآن بزرگترين مرجع مسلمانهاست 266
- 4/ قرآن معيار شناخت روايات 267
- 5/ استدلال با ظاهر آيات قرآن 267
- اشاره 270
- دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن 270
- 1/ آيا تنها افراد خاصي ميتوانند قرآن را بفهمند؟ 271
- اشاره 271
- پاسخ: 272
- 2/ تفسير دلبخواهي در قرآن ممنوع 273
- اشاره 273
- پاسخ: 274
- اشاره 275
- 3/ عميق و علمي بودن قرآن: 275
- 4/ پيروي از آيات متشابه ممنوع است 276
- پاسخ: 276
- اشاره 276
- ترجمه قرآن و شرايط آن 277
- پاسخ: 277
- نتيجه بحث 279
- 14 قواعد كلي در تفسير قرآن 281
- اشاره 281
- معناي تفسير 282
- مدارك و منابع تفسير 283
- تفسير قرآن با خبر واحد 284
- تخصيص قرآن با خبر واحد 286
- بررسي دلايل مخالفان تخصيص قرآن با روايت 287
- اشاره 287
- 1/ ظنيت روايت و قطعيت قرآن 287
- 2/ قرآن معيار سنجش روايات است 289
- 3/ همگوني نسخ و تخصيص 290
آيه نازل گرديد كه «از فرستادن معجزات مانعي نيست جز اينكه گذشتگان معجزات پيامبرانشان را انكار ورزيدند و عذابي بر آنان فرود آمد». «1»
در اين زمينه روايات ديگري نيز هست كه بايد به كتب تفسير و حديث مراجعه شود.
نتيجه اينكه:
از همه آنچه در ذيل آيه به ظاهر اعجاز آورديم چنين استفاده ميشود كه:
آيه مذكور اشاره به معجزات ابتدايي نيست كه پيامبران براي اثبات نبوت و هدايت مردم ميآوردند بلكه مربوط به معجزاتي است كه به وسيله افراد لجباز و بهانهجو براي ايذا و مزاحمت، از پيامبران درخواست ميگرديد و منظور درخواست كنندگان اينگونه معجزات هيچگونه كشف حقيقت و پذيرفتن آن نبوده است.
قرآن در ضمن آياتي، وقوع چنين معجزات را كه اصطلاحا «معجزات اقتراحي» ناميده ميشوند منتفي و در صورت وقوع آن نزول عذاب را واحب ميداند. اما معجزاتي ابتدايي كه براي شهادت بر نبوت و اثبات حقيقت به وسيله پيامبران ارائه ميشد، از نظر قرآن نه تنها مورد انكار قرار نگرفته، بلكه طي آياتي از وقوع آن خبر و اطلاع داده است.
دومين آيه نفي اعجاز
اشاره
از جمله آياتي كه به وسيله آن استدلال شده است، كه رسول خدا (ص) به جز قرآن معجزه نداشته است، آيات ذيل ميباشد كه خداوند ميفرمايد:
وَ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّي تَفْجُرَ لَنا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعاً أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَ عِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهارَ خِلالَها تَفْجِيراً أَوْ تُسْقِطَ السَّماءَ كَما زَعَمْتَ عَلَيْنا كِسَفاً أَوْ تَأْتِيَ بِاللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ قَبِيلًا أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقي فِي السَّماءِ وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّي تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلَّا
______________________________
(1). تفسير طبري 15/ 74.