- [خطبه] 1
- پيشگفتار 2
- 1 در پيشگاه عظمت قرآن 5
- اشاره 5
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث 6
- اشاره 6
- حديث اول 8
- اشاره 8
- توضيح حديث 10
- اشاره 12
- حديث دوم 12
- توضيح حديث 14
- اشاره 17
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن 17
- 1 قرائت از روي قرآن 19
- 2 قرائت قرآن در خانه 21
- احاديث جعلي در فضيلت قرائت قرآن 22
- دقت و تدبر در معاني قرآن 24
- اشاره 27
- 2 اعجاز قرآن 27
- معناي معجزه 28
- شرايط معجزه 28
- معجزه شاهد نبوت 30
- تناسب در اعجاز 31
- معجزه برتر 35
- اشاره 35
- 1/ قرآن معجزه ادبي 36
- 2/ قرآن معجزه جاوداني 38
- 3/ قرآن معجزه انسان ساز 39
- 4/ هماهنگي در قرآن 41
- 5/ اصول و حقايق تغيير ناپذير در قرآن 45
- 6/ پيشگوييهاي قرآن 47
- اشاره 47
- 1/ پيشگويي درباره جنگ بدر: 47
- 2/ پيشگويي درباره سرنوشت دشمنان پيامبر: 48
- 3/ پيشگويي درباره پيروزي اسلام بر تمام اديان ديگر: 49
- 4/ پيشگويي درباره جنگ ايران و روم: 49
- 5/ پيشگويي در هزيمت نيرومند: 50
- 6/ پيشگويي درباره سرنوشت ابو لهب: 50
- 8/ اعجاز قرآن در تشريع: 51
- 7/ معارف عالي در قرآن: 51
- 9/ اسرار خلقت در قرآن: 52
- اشاره 53
- 3 معارف عقلي و فلسفي در قرآن 53
- قرآن و پيامبر امي 54
- توحيد در قرآن 55
- نبوت در قرآن 58
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل 60
- نتيجه مباحث 66
- 4 قانون گذاري در قرآن 67
- اشاره 67
- جامعه عرب قبل از نزول قرآن 68
- جامعه عرب بعد از نزول قرآن 69
- اشاره 70
- اعتدال در قرآن 70
- 1/ اعتدال در بخشش 71
- 2/ اعتدال در عفو و انتقام 72
- 3/ اعتدال در امور مادي و معنوي 73
- 5/ اعتدال در انتخاب همسر 76
- 4/ اعتدال در اقتصاد 76
- 6/ اعتدال در معاشرت 77
- قانون نظارت عمومي در قرآن 78
- قانون برابري و ملاك برتري در قرآن 79
- نتيجه 81
- 5 اسرار آفرينش در قرآن 83
- اشاره 83
- اشاره 84
- جلوههاي علمي قرآن در عصر جهالت 84
- 2/ قانون تلقيح در قرآن 85
- 1/ قانون توازن در قرآن 85
- 3/ قانون زوجيت در قرآن 86
- 4/ حركت زمين در قرآن 87
- 5/ قارههاي ناشناخته در قرآن 88
- 6/ كرويت زمين در قرآن 89
- رواياتي مربوط به كرويت زمين 90
- نتيجه مباحث 92
- اشاره 95
- 6 اشكالات و پاسخها 95
- اشكال تراشيها و انگيزههاي آن 96
- اشكال 1: 96
- اشاره 96
- اشاره 96
- پاسخ: 96
- اشاره 98
- اشكال 2: 98
- اشكال 3: 98
- پاسخ: 98
- اشاره 98
- اشكال 4: 99
- پاسخ: 99
- پاسخ: 99
- اشاره 99
- اشاره 100
- اشكال 5: 100
- پاسخ: 101
- مسئله جبر و تفويض 103
- اشاره 105
- يك مثال روشن و عيني 105
- نتيجه: 107
- پاسخ: 108
- اشاره 108
- اشكال 6: 108
- پاسخ: 111
- اشاره 111
- اشكال 7: 111
- معارضه با سوره فاتحه 113
- اشاره 113
- اشكال 8: 113
- پاسخ: 113
- معارضه با سوره كوثر 118
- 7 معجزات از نظر قرآن 123
- اشاره 123
- يك پندار غلط 124
- بررسي آيات نفي معجزه 124
- اشاره 124
- اشاره 125
- نخستين آيه نفي اعجاز 125
- پاسخ: 125
- دومين آيه نفي اعجاز 129
- اشاره 129
- نتيجه اينكه: 129
- پاسخها: 130
- سومين آيه نفي اعجاز 135
- نبوت محمد (ص) در تورات و انجيل 138
- شأن نزول آيات نفي اعجاز 140
- خلاصه مطالب 147
- 8 قاريان هفتگانه قرآن 149
- اشاره 149
- عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه 150
- اشاره 152
- شرايط اعتبار قرائتهاي مختلف قرآن 152
- 1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي 154
- 2/ شرح حال ابن كثير 155
- 3/ شرح حال عاصم 156
- 4/ شرح حال ابو عمرو 158
- 5/ شرح حال حمزة: 160
- 6/ شرح حال نافع 161
- 7/ شرح حال كسايي 162
- اشاره 164
- حجيت قرائتهاي هفتگانه 164
- سه قاري غير معروف 164
- آيا ميتوان با هر يك از قرائتهاي هفتگانه نماز خواند؟ 166
- 9 مسئله تحريف قرآن 169
- اشاره 169
- تحريف چيست؟ 170
- معنا و اقسام تحريف 170
- 1 تحريف در معنا: 170
- 2 تحريف در حروف و حركات: 171
- 3 تحريف در كلمات قرآن: 172
- 4 تحريف، يا زياد كردن: 172
- 5 تحريف، يا كم نمودن: 173
- تحريف قرآن از نظر علماي شيعه و سني: 173
- دلايل طرفداران عدم تحريف قرآن 174
- اشاره 174
- 1/ تحريف از نظر قرآن 175
- 2/ روايات ثقلين و تحريف قرآن 179
- 3/ مسئله تحريف و قرائت قرآن در نماز 182
- 4/ مسئله تحريف از نظر تاريخ 183
- 1/ تحريف غير عمدي: 184
- اشاره 184
- تحريف قرآن در دوران خليفه اوّل و دوم 184
- 2/ تحريف عمدي در آيات غير سياسي 186
- 3/ تحريف عمدي در آيات سياسي قرآن: 187
- احتمال تحريف قرآن به وسيله عثمان 188
- تحريف قرآن در دورانهاي بعد از خلفا 190
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن 191
- اشاره 191
- 1/ تحريف تورات و انجيل: 192
- 2/ قرآن امير مؤمنان (ع) 194
- 3/ روايات تحريف 197
- مسئله تحريف از نظر تدوين قرآن 205
- اشاره 207
- 10 مسئله تدوين و جمع آوري قرآن 207
- روايات تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- نظريه تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- ارزيابي اين روايات 215
- س: جمع آوري قرآن در چه زماني صورت گرفته است؟! 217
- س: آيا جمع آوري قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود؟! 217
- س: در دوران ابو بكر چه كسي متصدي جمع آوري قرآن بود؟! 217
- س: چه كسي از ابو بكر تقاضاي جمع آوري قرآن را نمود؟ 218
- س: آيا قسمتي از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود؟ 218
- س: چه كسي قرآن اصلي (مرجع) را جمع آوري كرد و از روي آن نسخههاي چندي به شهرها فرستاد؟ 218
- س: آن دو آيه در چه زماني به آخر سوره برائت ملحق گرديدند؟ 218
- س: عثمان مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع آوري نمود؟ 218
- س: عثمان چه كسي را براي املا و نوشتن قرآن معين نمود؟ 219
- س: قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهي ثابت گرديد؟ 219
- س: اين دو آيه را چه كسي آورد؟ 219
- 1/ كيفيت تدوين قرآن از نظر قرآن 220
- اشاره 220
- نظريه تدوين قرآن در عصر پيامبر (ص) و دلايل آن 220
- 2/ كيفيت تدوين قرآن از نظر احاديث 221
- 3/ تدوين قرآن از نظر عقل 224
- نتيجه و خلاصه مطالب 228
- اشاره 231
- 11 مسئله نسخ در قرآن 231
- نسخ در لغت 232
- اشاره 232
- نسخ در اصطلاح فقهي 232
- معناي نسخ 232
- امكان نسخ 234
- 1 نسخ در تلاوت نه در حكم: 237
- اقسام نسخ 237
- اشاره 237
- 3 نسخ در حكم نه در تلاوت: 238
- 2 نسخ در تلاوت و حكم: 238
- نسخ در تورات و انجيل 239
- نسخ در قرآن 243
- كيفيت نسخ: 244
- 12 مسئله بدا در آفرينش 247
- اشاره 247
- چرا از بدا بحث ميكنيم: 248
- بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا 249
- بدا و قدرت خدا از نظر يهود 250
- اقسام قضا و موارد جريان بدا 251
- بدا از نظر شيعه 251
- اشاره 251
- 1 علم مكنون و يا اختصاصي: 251
- 2 قضاي حتمي: 252
- بدا در پيشگوييها 253
- 3 قضاي غير حتمي 253
- بدا از نظر قرآن 254
- بدا از نظر روايات 255
- بدا از نظر روايات اهل سنت 256
- آنجا كه بدا راه ندارد 258
- آثار عقيده به بدا 260
- اشاره 263
- 13 حجيت ظواهر قرآن 263
- 1/ قرآن كتاب همگاني است: 264
- اشاره 264
- معناي حجيت ظواهر قرآن 264
- 2/ قرآن گواه نبوت 266
- 3/ قرآن بزرگترين مرجع مسلمانهاست 266
- 5/ استدلال با ظاهر آيات قرآن 267
- 4/ قرآن معيار شناخت روايات 267
- اشاره 270
- دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن 270
- اشاره 271
- 1/ آيا تنها افراد خاصي ميتوانند قرآن را بفهمند؟ 271
- پاسخ: 272
- 2/ تفسير دلبخواهي در قرآن ممنوع 273
- اشاره 273
- پاسخ: 274
- اشاره 275
- 3/ عميق و علمي بودن قرآن: 275
- 4/ پيروي از آيات متشابه ممنوع است 276
- پاسخ: 276
- اشاره 276
- پاسخ: 277
- ترجمه قرآن و شرايط آن 277
- نتيجه بحث 279
- 14 قواعد كلي در تفسير قرآن 281
- اشاره 281
- معناي تفسير 282
- مدارك و منابع تفسير 283
- تفسير قرآن با خبر واحد 284
- تخصيص قرآن با خبر واحد 286
- بررسي دلايل مخالفان تخصيص قرآن با روايت 287
- 1/ ظنيت روايت و قطعيت قرآن 287
- اشاره 287
- 2/ قرآن معيار سنجش روايات است 289
- 3/ همگوني نسخ و تخصيص 290
عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه
بعضي از آيات و كلمات قرآن به وسيله قاريان معروف قرآن، به صورتهاي مختلف قرائت شده است كه در اين فصل در اهميت و ارزش اين قرائتها و شرح حال اين قاريان بحث كوتاهي خواهيم داشت:
نزول يكايك آيات قرآن با تواتر و نقلهاي پياپي و يقين آور به ما رسيده است و تمام علما و دانشمندان اسلامي در اين مورد اتفاق نظر دارند. ولي در اينكه قرائتهاي مختلف كه معروفترين آنها قرائتهاي هفتگانه است و به وسيله قاريان معروف قرآن قرائت گرديده به حد تواتر رسيده است يا نه؟ در ميان علما و دانشمندان اسلامي مورد اختلاف ميباشد. گروهي از علما همه آنها را متواتر ميدانند و گروهي ديگر همه آنها را غير متواتر و عدهاي نيز برخي از اين قرائتها را متواتر و برخي ديگر را غير متواتر و بعضي ديگر از علما نيز اين قرائتها را به اجتهاد شخصي قاريان آنها مستند ميسازند.
توضيح اينكه: درباره قرائتهاي هفتگانه مشهور، آراء و نظريات مختلفي از طرف دانشمندان اسلامي ابراز گرديده است.
يك عده از دانشمندان اهل سنت معتقدند كه همه قرائتهاي هفتگانه به طور تواتر «1» به خود رسول خدا (ص) ميرسد، كه پيامبر اسلام قران را با اين قرائتهاي هفتگانه ميخوانده است.
______________________________
(1). تواتر: نقلهاي پياپي و فراوان و يقين آور را، كه ناقلان آن در كثرت به حدي برسند كه يقين آور باشد «تواتر» و هر مطلبي كه بدينگونه نقل شده و بدست ديگران برسد «متواتر» ميگويند مانند اينكه: از وجود شهري در عراق به نام كربلا خبر ميدهند و كساني كه اين شهر را نديدهاند در اثر نقلهاي فراوان و پياپي به وجود چنين شهري يقين دارند بدون اينكه كوچكترين شكي به خود راه دهند اينگونه اخبار پياپي و يقين آور را متواتر مينامند و هر خبري كه ناقلانش به آن حد نرسند آن را «خبر واحد» مينامند.