- [خطبه] 1
- پيشگفتار 2
- 1 در پيشگاه عظمت قرآن 5
- اشاره 5
- اشاره 6
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث 6
- حديث اول 8
- اشاره 8
- توضيح حديث 10
- حديث دوم 12
- اشاره 12
- توضيح حديث 14
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن 17
- اشاره 17
- 1 قرائت از روي قرآن 19
- 2 قرائت قرآن در خانه 21
- احاديث جعلي در فضيلت قرائت قرآن 22
- دقت و تدبر در معاني قرآن 24
- اشاره 27
- 2 اعجاز قرآن 27
- معناي معجزه 28
- شرايط معجزه 28
- معجزه شاهد نبوت 30
- تناسب در اعجاز 31
- معجزه برتر 35
- اشاره 35
- 1/ قرآن معجزه ادبي 36
- 2/ قرآن معجزه جاوداني 38
- 3/ قرآن معجزه انسان ساز 39
- 4/ هماهنگي در قرآن 41
- 5/ اصول و حقايق تغيير ناپذير در قرآن 45
- اشاره 47
- 1/ پيشگويي درباره جنگ بدر: 47
- 6/ پيشگوييهاي قرآن 47
- 2/ پيشگويي درباره سرنوشت دشمنان پيامبر: 48
- 3/ پيشگويي درباره پيروزي اسلام بر تمام اديان ديگر: 49
- 4/ پيشگويي درباره جنگ ايران و روم: 49
- 6/ پيشگويي درباره سرنوشت ابو لهب: 50
- 5/ پيشگويي در هزيمت نيرومند: 50
- 7/ معارف عالي در قرآن: 51
- 8/ اعجاز قرآن در تشريع: 51
- 9/ اسرار خلقت در قرآن: 52
- 3 معارف عقلي و فلسفي در قرآن 53
- اشاره 53
- قرآن و پيامبر امي 54
- توحيد در قرآن 55
- نبوت در قرآن 58
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل 60
- نتيجه مباحث 66
- 4 قانون گذاري در قرآن 67
- اشاره 67
- جامعه عرب قبل از نزول قرآن 68
- جامعه عرب بعد از نزول قرآن 69
- اعتدال در قرآن 70
- اشاره 70
- 1/ اعتدال در بخشش 71
- 2/ اعتدال در عفو و انتقام 72
- 3/ اعتدال در امور مادي و معنوي 73
- 5/ اعتدال در انتخاب همسر 76
- 4/ اعتدال در اقتصاد 76
- 6/ اعتدال در معاشرت 77
- قانون نظارت عمومي در قرآن 78
- قانون برابري و ملاك برتري در قرآن 79
- نتيجه 81
- اشاره 83
- 5 اسرار آفرينش در قرآن 83
- جلوههاي علمي قرآن در عصر جهالت 84
- اشاره 84
- 1/ قانون توازن در قرآن 85
- 2/ قانون تلقيح در قرآن 85
- 3/ قانون زوجيت در قرآن 86
- 4/ حركت زمين در قرآن 87
- 5/ قارههاي ناشناخته در قرآن 88
- 6/ كرويت زمين در قرآن 89
- رواياتي مربوط به كرويت زمين 90
- نتيجه مباحث 92
- اشاره 95
- 6 اشكالات و پاسخها 95
- اشكال تراشيها و انگيزههاي آن 96
- پاسخ: 96
- اشكال 1: 96
- اشاره 96
- اشاره 96
- اشكال 2: 98
- اشكال 3: 98
- اشاره 98
- اشاره 98
- پاسخ: 98
- پاسخ: 99
- اشاره 99
- اشكال 4: 99
- پاسخ: 99
- اشكال 5: 100
- اشاره 100
- پاسخ: 101
- مسئله جبر و تفويض 103
- يك مثال روشن و عيني 105
- اشاره 105
- نتيجه: 107
- اشاره 108
- پاسخ: 108
- اشكال 6: 108
- اشاره 111
- اشكال 7: 111
- پاسخ: 111
- پاسخ: 113
- معارضه با سوره فاتحه 113
- اشكال 8: 113
- اشاره 113
- معارضه با سوره كوثر 118
- اشاره 123
- 7 معجزات از نظر قرآن 123
- يك پندار غلط 124
- اشاره 124
- بررسي آيات نفي معجزه 124
- پاسخ: 125
- اشاره 125
- نخستين آيه نفي اعجاز 125
- نتيجه اينكه: 129
- دومين آيه نفي اعجاز 129
- اشاره 129
- پاسخها: 130
- سومين آيه نفي اعجاز 135
- نبوت محمد (ص) در تورات و انجيل 138
- شأن نزول آيات نفي اعجاز 140
- خلاصه مطالب 147
- اشاره 149
- 8 قاريان هفتگانه قرآن 149
- عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه 150
- شرايط اعتبار قرائتهاي مختلف قرآن 152
- اشاره 152
- 1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي 154
- 2/ شرح حال ابن كثير 155
- 3/ شرح حال عاصم 156
- 4/ شرح حال ابو عمرو 158
- 5/ شرح حال حمزة: 160
- 6/ شرح حال نافع 161
- 7/ شرح حال كسايي 162
- سه قاري غير معروف 164
- اشاره 164
- حجيت قرائتهاي هفتگانه 164
- آيا ميتوان با هر يك از قرائتهاي هفتگانه نماز خواند؟ 166
- 9 مسئله تحريف قرآن 169
- اشاره 169
- 1 تحريف در معنا: 170
- تحريف چيست؟ 170
- معنا و اقسام تحريف 170
- 2 تحريف در حروف و حركات: 171
- 3 تحريف در كلمات قرآن: 172
- 4 تحريف، يا زياد كردن: 172
- 5 تحريف، يا كم نمودن: 173
- تحريف قرآن از نظر علماي شيعه و سني: 173
- دلايل طرفداران عدم تحريف قرآن 174
- اشاره 174
- 1/ تحريف از نظر قرآن 175
- 2/ روايات ثقلين و تحريف قرآن 179
- 3/ مسئله تحريف و قرائت قرآن در نماز 182
- 4/ مسئله تحريف از نظر تاريخ 183
- تحريف قرآن در دوران خليفه اوّل و دوم 184
- اشاره 184
- 1/ تحريف غير عمدي: 184
- 2/ تحريف عمدي در آيات غير سياسي 186
- 3/ تحريف عمدي در آيات سياسي قرآن: 187
- احتمال تحريف قرآن به وسيله عثمان 188
- تحريف قرآن در دورانهاي بعد از خلفا 190
- اشاره 191
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن 191
- 1/ تحريف تورات و انجيل: 192
- 2/ قرآن امير مؤمنان (ع) 194
- 3/ روايات تحريف 197
- مسئله تحريف از نظر تدوين قرآن 205
- اشاره 207
- 10 مسئله تدوين و جمع آوري قرآن 207
- روايات تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- نظريه تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- ارزيابي اين روايات 215
- س: جمع آوري قرآن در چه زماني صورت گرفته است؟! 217
- س: آيا جمع آوري قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود؟! 217
- س: در دوران ابو بكر چه كسي متصدي جمع آوري قرآن بود؟! 217
- س: چه كسي از ابو بكر تقاضاي جمع آوري قرآن را نمود؟ 218
- س: عثمان مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع آوري نمود؟ 218
- س: آن دو آيه در چه زماني به آخر سوره برائت ملحق گرديدند؟ 218
- س: آيا قسمتي از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود؟ 218
- س: چه كسي قرآن اصلي (مرجع) را جمع آوري كرد و از روي آن نسخههاي چندي به شهرها فرستاد؟ 218
- س: قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهي ثابت گرديد؟ 219
- س: اين دو آيه را چه كسي آورد؟ 219
- س: عثمان چه كسي را براي املا و نوشتن قرآن معين نمود؟ 219
- 1/ كيفيت تدوين قرآن از نظر قرآن 220
- نظريه تدوين قرآن در عصر پيامبر (ص) و دلايل آن 220
- اشاره 220
- 2/ كيفيت تدوين قرآن از نظر احاديث 221
- 3/ تدوين قرآن از نظر عقل 224
- نتيجه و خلاصه مطالب 228
- اشاره 231
- 11 مسئله نسخ در قرآن 231
- معناي نسخ 232
- نسخ در لغت 232
- اشاره 232
- نسخ در اصطلاح فقهي 232
- امكان نسخ 234
- اشاره 237
- 1 نسخ در تلاوت نه در حكم: 237
- اقسام نسخ 237
- 3 نسخ در حكم نه در تلاوت: 238
- 2 نسخ در تلاوت و حكم: 238
- نسخ در تورات و انجيل 239
- نسخ در قرآن 243
- كيفيت نسخ: 244
- 12 مسئله بدا در آفرينش 247
- اشاره 247
- چرا از بدا بحث ميكنيم: 248
- بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا 249
- بدا و قدرت خدا از نظر يهود 250
- بدا از نظر شيعه 251
- اقسام قضا و موارد جريان بدا 251
- اشاره 251
- 1 علم مكنون و يا اختصاصي: 251
- 2 قضاي حتمي: 252
- بدا در پيشگوييها 253
- 3 قضاي غير حتمي 253
- بدا از نظر قرآن 254
- بدا از نظر روايات 255
- بدا از نظر روايات اهل سنت 256
- آنجا كه بدا راه ندارد 258
- آثار عقيده به بدا 260
- اشاره 263
- 13 حجيت ظواهر قرآن 263
- معناي حجيت ظواهر قرآن 264
- 1/ قرآن كتاب همگاني است: 264
- اشاره 264
- 2/ قرآن گواه نبوت 266
- 3/ قرآن بزرگترين مرجع مسلمانهاست 266
- 4/ قرآن معيار شناخت روايات 267
- 5/ استدلال با ظاهر آيات قرآن 267
- اشاره 270
- دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن 270
- اشاره 271
- 1/ آيا تنها افراد خاصي ميتوانند قرآن را بفهمند؟ 271
- پاسخ: 272
- 2/ تفسير دلبخواهي در قرآن ممنوع 273
- اشاره 273
- پاسخ: 274
- اشاره 275
- 3/ عميق و علمي بودن قرآن: 275
- اشاره 276
- 4/ پيروي از آيات متشابه ممنوع است 276
- پاسخ: 276
- ترجمه قرآن و شرايط آن 277
- پاسخ: 277
- نتيجه بحث 279
- اشاره 281
- 14 قواعد كلي در تفسير قرآن 281
- معناي تفسير 282
- مدارك و منابع تفسير 283
- تفسير قرآن با خبر واحد 284
- تخصيص قرآن با خبر واحد 286
- بررسي دلايل مخالفان تخصيص قرآن با روايت 287
- 1/ ظنيت روايت و قطعيت قرآن 287
- اشاره 287
- 2/ قرآن معيار سنجش روايات است 289
- 3/ همگوني نسخ و تخصيص 290
بر قلم رانده است «1».
موضوع ديگري كه در بحث قرائتها بايد به آن پرداخت، شرح حال قاريان قرآن است.
قاريان قرآن كه در كتب علوم قرآن اسمي از آنها به ميان آمده است فراوانند و معروفترين آنها هفت تن ميباشند كه قرائتهاي هفتگانه معروف از آنان نقل گرديده است كه شرح هر يك از آنها را با راويانش ميآوريم:
1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي
نام وي عبد اللّه بن عامر دمشقي و كنيهاش «ابو عمران» و ملقب به يحصبي است، وي قرآن را از مغيرة بن ابي شهاب فرا گرفته است.
«هيثم بن عمران» ميگويد: عبد اللّه بن عامر در دوران وليد بن عبد الملك رييس اهل مسجد بود. هيثم، عبد اللّه را از قبيله حمير ميدانست و به نسبت وي خرده ميگرفت.
«ابو عمروداني» ميگويد كه: عبد اللّه بن عامر پس از بلال بن ابي درداء قضاوت شام را به عهده گرفت ... اهل شام او را در قرائت قرآن و در اختيار هر گونه قرائت كه ميخواست، پيشواي خويش قرار دادند.
عبد اللّه سال هشتم هجري متولد و سال صد و هيجده در گذشته است.
راويان ابن عامر- قرائت ابن عامر را دو نفر با چند واسطه نقل نمودهاند هشام و ابن ذكوان.
1 هشام كنيهاش ابن عمار فرزند نصير بن ميسره است و قرائت را نزد ايوب ابن تميم فرا گرفته و بر وي عرضه نموده است.
2 ابن ذكوان دومين راوي ابن عامر است، نام وي عبد اللّه فرزند احمد ابن بشير ميباشد، و گاهي او را بشير بن ذكوان ميگويند. قرائت را از ايوب ابن تميم فرا گرفته و بر وي ارائه نموده است.
______________________________
(1). الاتقان، نوع 27- 22 ج 1/ 129.