- [خطبه] 1
- پيشگفتار 2
- 1 در پيشگاه عظمت قرآن 5
- اشاره 5
- اشاره 6
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث 6
- حديث اول 8
- اشاره 8
- توضيح حديث 10
- حديث دوم 12
- اشاره 12
- توضيح حديث 14
- اشاره 17
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن 17
- 1 قرائت از روي قرآن 19
- 2 قرائت قرآن در خانه 21
- احاديث جعلي در فضيلت قرائت قرآن 22
- دقت و تدبر در معاني قرآن 24
- اشاره 27
- 2 اعجاز قرآن 27
- معناي معجزه 28
- شرايط معجزه 28
- معجزه شاهد نبوت 30
- تناسب در اعجاز 31
- معجزه برتر 35
- اشاره 35
- 1/ قرآن معجزه ادبي 36
- 2/ قرآن معجزه جاوداني 38
- 3/ قرآن معجزه انسان ساز 39
- 4/ هماهنگي در قرآن 41
- 5/ اصول و حقايق تغيير ناپذير در قرآن 45
- 6/ پيشگوييهاي قرآن 47
- اشاره 47
- 1/ پيشگويي درباره جنگ بدر: 47
- 2/ پيشگويي درباره سرنوشت دشمنان پيامبر: 48
- 4/ پيشگويي درباره جنگ ايران و روم: 49
- 3/ پيشگويي درباره پيروزي اسلام بر تمام اديان ديگر: 49
- 5/ پيشگويي در هزيمت نيرومند: 50
- 6/ پيشگويي درباره سرنوشت ابو لهب: 50
- 7/ معارف عالي در قرآن: 51
- 8/ اعجاز قرآن در تشريع: 51
- 9/ اسرار خلقت در قرآن: 52
- اشاره 53
- 3 معارف عقلي و فلسفي در قرآن 53
- قرآن و پيامبر امي 54
- توحيد در قرآن 55
- نبوت در قرآن 58
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل 60
- نتيجه مباحث 66
- 4 قانون گذاري در قرآن 67
- اشاره 67
- جامعه عرب قبل از نزول قرآن 68
- جامعه عرب بعد از نزول قرآن 69
- اعتدال در قرآن 70
- اشاره 70
- 1/ اعتدال در بخشش 71
- 2/ اعتدال در عفو و انتقام 72
- 3/ اعتدال در امور مادي و معنوي 73
- 5/ اعتدال در انتخاب همسر 76
- 4/ اعتدال در اقتصاد 76
- 6/ اعتدال در معاشرت 77
- قانون نظارت عمومي در قرآن 78
- قانون برابري و ملاك برتري در قرآن 79
- نتيجه 81
- اشاره 83
- 5 اسرار آفرينش در قرآن 83
- اشاره 84
- جلوههاي علمي قرآن در عصر جهالت 84
- 2/ قانون تلقيح در قرآن 85
- 1/ قانون توازن در قرآن 85
- 3/ قانون زوجيت در قرآن 86
- 4/ حركت زمين در قرآن 87
- 5/ قارههاي ناشناخته در قرآن 88
- 6/ كرويت زمين در قرآن 89
- رواياتي مربوط به كرويت زمين 90
- نتيجه مباحث 92
- اشاره 95
- 6 اشكالات و پاسخها 95
- اشكال 1: 96
- اشكال تراشيها و انگيزههاي آن 96
- پاسخ: 96
- اشاره 96
- اشاره 96
- اشاره 98
- اشكال 2: 98
- اشاره 98
- پاسخ: 98
- اشكال 3: 98
- اشكال 4: 99
- پاسخ: 99
- پاسخ: 99
- اشاره 99
- اشاره 100
- اشكال 5: 100
- پاسخ: 101
- مسئله جبر و تفويض 103
- اشاره 105
- يك مثال روشن و عيني 105
- نتيجه: 107
- اشاره 108
- پاسخ: 108
- اشكال 6: 108
- اشاره 111
- پاسخ: 111
- اشكال 7: 111
- معارضه با سوره فاتحه 113
- پاسخ: 113
- اشكال 8: 113
- اشاره 113
- معارضه با سوره كوثر 118
- 7 معجزات از نظر قرآن 123
- اشاره 123
- يك پندار غلط 124
- بررسي آيات نفي معجزه 124
- اشاره 124
- نخستين آيه نفي اعجاز 125
- اشاره 125
- پاسخ: 125
- نتيجه اينكه: 129
- اشاره 129
- دومين آيه نفي اعجاز 129
- پاسخها: 130
- سومين آيه نفي اعجاز 135
- نبوت محمد (ص) در تورات و انجيل 138
- شأن نزول آيات نفي اعجاز 140
- خلاصه مطالب 147
- اشاره 149
- 8 قاريان هفتگانه قرآن 149
- عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه 150
- شرايط اعتبار قرائتهاي مختلف قرآن 152
- اشاره 152
- 1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي 154
- 2/ شرح حال ابن كثير 155
- 3/ شرح حال عاصم 156
- 4/ شرح حال ابو عمرو 158
- 5/ شرح حال حمزة: 160
- 6/ شرح حال نافع 161
- 7/ شرح حال كسايي 162
- سه قاري غير معروف 164
- حجيت قرائتهاي هفتگانه 164
- اشاره 164
- آيا ميتوان با هر يك از قرائتهاي هفتگانه نماز خواند؟ 166
- 9 مسئله تحريف قرآن 169
- اشاره 169
- تحريف چيست؟ 170
- 1 تحريف در معنا: 170
- معنا و اقسام تحريف 170
- 2 تحريف در حروف و حركات: 171
- 4 تحريف، يا زياد كردن: 172
- 3 تحريف در كلمات قرآن: 172
- 5 تحريف، يا كم نمودن: 173
- تحريف قرآن از نظر علماي شيعه و سني: 173
- دلايل طرفداران عدم تحريف قرآن 174
- اشاره 174
- 1/ تحريف از نظر قرآن 175
- 2/ روايات ثقلين و تحريف قرآن 179
- 3/ مسئله تحريف و قرائت قرآن در نماز 182
- 4/ مسئله تحريف از نظر تاريخ 183
- 1/ تحريف غير عمدي: 184
- تحريف قرآن در دوران خليفه اوّل و دوم 184
- اشاره 184
- 2/ تحريف عمدي در آيات غير سياسي 186
- 3/ تحريف عمدي در آيات سياسي قرآن: 187
- احتمال تحريف قرآن به وسيله عثمان 188
- تحريف قرآن در دورانهاي بعد از خلفا 190
- اشاره 191
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن 191
- 1/ تحريف تورات و انجيل: 192
- 2/ قرآن امير مؤمنان (ع) 194
- 3/ روايات تحريف 197
- مسئله تحريف از نظر تدوين قرآن 205
- 10 مسئله تدوين و جمع آوري قرآن 207
- اشاره 207
- روايات تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- نظريه تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- ارزيابي اين روايات 215
- س: آيا جمع آوري قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود؟! 217
- س: جمع آوري قرآن در چه زماني صورت گرفته است؟! 217
- س: در دوران ابو بكر چه كسي متصدي جمع آوري قرآن بود؟! 217
- س: چه كسي از ابو بكر تقاضاي جمع آوري قرآن را نمود؟ 218
- س: عثمان مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع آوري نمود؟ 218
- س: آن دو آيه در چه زماني به آخر سوره برائت ملحق گرديدند؟ 218
- س: آيا قسمتي از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود؟ 218
- س: چه كسي قرآن اصلي (مرجع) را جمع آوري كرد و از روي آن نسخههاي چندي به شهرها فرستاد؟ 218
- س: قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهي ثابت گرديد؟ 219
- س: اين دو آيه را چه كسي آورد؟ 219
- س: عثمان چه كسي را براي املا و نوشتن قرآن معين نمود؟ 219
- نظريه تدوين قرآن در عصر پيامبر (ص) و دلايل آن 220
- 1/ كيفيت تدوين قرآن از نظر قرآن 220
- اشاره 220
- 2/ كيفيت تدوين قرآن از نظر احاديث 221
- 3/ تدوين قرآن از نظر عقل 224
- نتيجه و خلاصه مطالب 228
- اشاره 231
- 11 مسئله نسخ در قرآن 231
- معناي نسخ 232
- اشاره 232
- نسخ در اصطلاح فقهي 232
- نسخ در لغت 232
- امكان نسخ 234
- 1 نسخ در تلاوت نه در حكم: 237
- اقسام نسخ 237
- اشاره 237
- 3 نسخ در حكم نه در تلاوت: 238
- 2 نسخ در تلاوت و حكم: 238
- نسخ در تورات و انجيل 239
- نسخ در قرآن 243
- كيفيت نسخ: 244
- اشاره 247
- 12 مسئله بدا در آفرينش 247
- چرا از بدا بحث ميكنيم: 248
- بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا 249
- بدا و قدرت خدا از نظر يهود 250
- بدا از نظر شيعه 251
- اقسام قضا و موارد جريان بدا 251
- اشاره 251
- 1 علم مكنون و يا اختصاصي: 251
- 2 قضاي حتمي: 252
- 3 قضاي غير حتمي 253
- بدا در پيشگوييها 253
- بدا از نظر قرآن 254
- بدا از نظر روايات 255
- بدا از نظر روايات اهل سنت 256
- آنجا كه بدا راه ندارد 258
- آثار عقيده به بدا 260
- 13 حجيت ظواهر قرآن 263
- اشاره 263
- معناي حجيت ظواهر قرآن 264
- 1/ قرآن كتاب همگاني است: 264
- اشاره 264
- 2/ قرآن گواه نبوت 266
- 3/ قرآن بزرگترين مرجع مسلمانهاست 266
- 5/ استدلال با ظاهر آيات قرآن 267
- 4/ قرآن معيار شناخت روايات 267
- اشاره 270
- دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن 270
- اشاره 271
- 1/ آيا تنها افراد خاصي ميتوانند قرآن را بفهمند؟ 271
- پاسخ: 272
- 2/ تفسير دلبخواهي در قرآن ممنوع 273
- اشاره 273
- پاسخ: 274
- 3/ عميق و علمي بودن قرآن: 275
- اشاره 275
- اشاره 276
- پاسخ: 276
- 4/ پيروي از آيات متشابه ممنوع است 276
- ترجمه قرآن و شرايط آن 277
- پاسخ: 277
- نتيجه بحث 279
- 14 قواعد كلي در تفسير قرآن 281
- اشاره 281
- معناي تفسير 282
- مدارك و منابع تفسير 283
- تفسير قرآن با خبر واحد 284
- تخصيص قرآن با خبر واحد 286
- بررسي دلايل مخالفان تخصيص قرآن با روايت 287
- اشاره 287
- 1/ ظنيت روايت و قطعيت قرآن 287
- 2/ قرآن معيار سنجش روايات است 289
- 3/ همگوني نسخ و تخصيص 290
را پايان دهيم.
1/ تحريف تورات و انجيل:
طرفداران تحريف قرآن ميگويند: در روايات متواتر و كثيري كه به طريق شيعه و سني نقل گرديده است چنين آمده است كه: آنچه در امتها و ملل گذشته به وقوع پيوسته است. در امت و ملت اسلامي نيز مو به مو جريان خواهد داشت. بنابراين، تحريف كه به تورات و انجيل و كتب ملل گذشته به يقين راه يافته است در قرآن نيز بايد وجود داشته باشد.
از جمله رواياتي كه بر اين حقيقت دلالت دارد، روايتي است كه شيخ صدوق در «اكمال الدين» از غياث بن ابراهيم آورده است و هم از امام صادق و آن حضرت نيز از پدرانش از رسول خدا (ص) نقل نمودهاند كه: «هر آنچه در امتهاي گذشته به وقوع پيوسته است در اين امت نيز مو به مو واقع خواهد گرديد» «لتركبن سنن من قبلكم». «1»
بنابراين بايد تحريف هم در قرآن واقع گردد، و در غير اين صورت معناي حديث درست نخواهد بود.
پاسخ: اين دليل از جهاتي مردود است، زيرا:
1 اخباري كه اساس اين دليل را تشكيل ميدهند خبر واحدي «2» بيش نيستند و نميتوانند موجب اطمينان و يقين باشند، و ادعاي كثرت و تواتر در اين روايات و اخبار ادعائي بيش نيست و جز گزاف و مبالغه گويي چيز ديگري نميتواند باشد، و اين روايات در هيچيك از كتب چهارگانه معتبر شيعه «كتب اربعه» نيامده است.
بنابراين نميتوان به اين روايات تكيه نمود و نتيجه گيري كرد كه وقوع تحريف در تورات و انجيل مستلزم وقوع آن در قرآن است و در ميان اين دو ملازمه وجود دارد.
______________________________
(1). «كلّ ما كان في الامم السّالفة فانّه يكون في هذه الامّة مثله حذو النّعل بالنّعل و القذّة بالقذّة» بحار الانوار 8/ 4. و به قسمتي از مصادر ديگر اين حديث در بخش عظمت قرآن اشاره گرديد.
(2). خبر واحد اخباري را ميگويند كه در اثر كثرت نقل موجب يقين نگردد گر چه تعداد آن زياد باشد. و «متواتر» اخباري را ميگويند كه در اثر كثرت نقل، يقين آور باشد.