شناخت قرآن(نجمی و هریسی) صفحه 249

اين است كه بر خود لازم مي‌دانيم در اينجا مسئله بدا را مورد بحث قرار دهيم تا شايد معني و حقيقت آن از نظر شيعه روشن شود، اشكالاتي كه در اين مورد وجود دارد برطرف و لكه‌هاي اين همه تهمت و افترا از دامنشان زدوده گردد.

بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا

بديهي است كه تمام جهان خلقت و آفرينش در زير سلطه و قدرت پروردگار توانا بوده و به وجود آمدن هر پديده، وابسته و منوط به مشيت و اراده او است كه اگر اراده كند به وقوع مي‌پيوندد و اگر اراده او تعلق نگيرد چيزي تحقق نخواهد پذيرفت و به وقوع نخواهد پيوست.

باز بديهي است كه علم خداوند دانا از روز اوّل به تمام اشياء و پديده‌ها تعلق يافته و تمام هستي و هر آنچه در جهان هستي وجود دارد در علم ازلي خداوند تعيين علمي و اندازه معين داشته‌اند كه اين تعيين علمي الهي را گاهي «تقدير» و گاهي «قضا» مي‌نامند.

حالا كه به اين دو مسئله يعني مسئله قدرت دائمي و مسئله تقدير و علم ازلي خداوند توجه نموديد، به اين نكته نيز توجه فرماييد كه ميان اين دو مسئله كوچكترين برخورد و اصطكاكي وجود ندارد، يعني علم ازلي خداوند به تمام موجودات جهان هستي و تعيين علمي هستي‌ها در پيشگاه خداوند، مانع از قدرت خداوند بر «ابدا» و ايجاد نيست و با قدرت جاري و هميشگي خداوند منافات و مزاحمتي ندارد؛ زيرا خلقت هر چيز وابسته به مشيت خداست كه آن را گاهي «اراده» و گاهي «اختيار» مي‌نامند.

بنابراين اگر مشيت خدا به پيدايش چيزي تعلق گيرد ايجاد مي‌شود و اگر نه، به وقوع نخواهد پيوست. اين است معناي قدرت جاري و هميشگي خداوند. شناخت قرآن(نجمي و هريسي) 253 بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا ..... ص : 253

دير و علم ازلي خداوند به اين معناست كه علم خداوند به تمام اشيا و هستي‌ها با تمام شرايط و واقعيت‌هاي آنها حتي مشيت و اراده خداوندي كه در به وجود آمدن آنها به كار رفته، تعلق گرفته است.

يعني خداوند از روز اوّل تمام پديده‌ها و هستي‌ها را همانطور كه در واقع هستند و خواهند بود و اينكه مشيت و اراده خداوند به وجود آنها تعلق خواهد گرفت و يا نه، مي‌داند زيرا علم