شناخت قرآن(نجمی و هریسی) صفحه 250

خدا به واقعيت اشياء تعلق مي‌گيرد و واقعيت آنها هم آميخته و توأم با اراده و مشيت خداوند است كه بدون آن تحقق نمي‌پذيرد. و اين مشيت هم طبق مصالح و مفاسد تغيير و با اختلاف احوال و اوضاع اختلاف پيدا مي‌كند و علم خداوند هم به همه اين احوال و شرايط و به تمام اين مصالح و مفاسد و در نتيجه به تعلق اراده و مشيت بر پيدايش و يا تغيير چيزي و عدم تعلق آن، كاملا احاطه دارد و اين تغيير و تبديل ناشي از اراده، قدرت، علم و تقدير قبلي خدا را در اصطلاح علم كلام «بدا» مي‌نامند. اين است كه گفتيم: «بدا» همان رابطه علم و قدرت خداست و يا به عبارت ديگر رابطه تقدير و اراده الهي است.

بدا و قدرت خدا از نظر يهود

گفتيم كه علم پروردگار به موجودات و پديده‌ها، آنها را از مرحله امكان و از اختيار و سلطه قدرت پروردگار و از قلمرو بدا و تغيير و تبديل‌هاي حساب شده خارج نمي‌كند، ولي عقيده يهود بر خلاف اين حقيقت و واقعيت است، زيرا به عقيده يهود قلم «قضا و تقدير» از نخستين روز به ضبط و اندازه‌گيري اشياء و هستي‌ها، جاري گرديده است و ديگر محال است كه مشيت خدا بر خلاف آن تعلق گيرد و آن را تغيير دهد.

در اثر اين عقيده است كه يهود مي‌گويند: خداوند از دادن و پس گرفتن و از كم و زياد كردن و ايجاد بدا در جهان خلقت دست بسته و عاجز است، زيرا به همه اينها قلم «تقدير» و علم ازلي جاري شده و به اصطلاح، مقدر گرديده است و تغيير آن محال و غير ممكن مي‌باشد «و قالت اليهود يد اللّه مغلولة».

واقعا جاي شگفت و تعجب است كه يهود- خدا خوارشان كند- چگونه خدا را عاجز و دست بسته مي‌دانند و از وي سلب اختيار مي‌كنند ولي انسان را در اعمالش قادر و صاحب اختيار مي‌دانند، در صورتي كه ملاك در هر دو مورد يكي است كه اگر تقدير و علم ازلي خداوند باعث سلب قدرت و اختيار خداوند در خلقت و آفرينش گردد در افعال و اعمال انسان نيز مؤثر خواهد بود، قدرت و اختيار را از او هم سلب خواهد نمود. در اين صورت در اعمال انسان جبر به وجود خواهد آمد. زيرا همانطور كه علم ازلي پروردگار به افعال خويش تعلق يافته است، به افعال و