- [خطبه] 1
- پيشگفتار 2
- 1 در پيشگاه عظمت قرآن 5
- اشاره 5
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث 6
- اشاره 6
- حديث اول 8
- اشاره 8
- توضيح حديث 10
- اشاره 12
- حديث دوم 12
- توضيح حديث 14
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن 17
- اشاره 17
- 1 قرائت از روي قرآن 19
- 2 قرائت قرآن در خانه 21
- احاديث جعلي در فضيلت قرائت قرآن 22
- دقت و تدبر در معاني قرآن 24
- 2 اعجاز قرآن 27
- اشاره 27
- شرايط معجزه 28
- معناي معجزه 28
- معجزه شاهد نبوت 30
- تناسب در اعجاز 31
- معجزه برتر 35
- اشاره 35
- 1/ قرآن معجزه ادبي 36
- 2/ قرآن معجزه جاوداني 38
- 3/ قرآن معجزه انسان ساز 39
- 4/ هماهنگي در قرآن 41
- 5/ اصول و حقايق تغيير ناپذير در قرآن 45
- اشاره 47
- 6/ پيشگوييهاي قرآن 47
- 1/ پيشگويي درباره جنگ بدر: 47
- 2/ پيشگويي درباره سرنوشت دشمنان پيامبر: 48
- 4/ پيشگويي درباره جنگ ايران و روم: 49
- 3/ پيشگويي درباره پيروزي اسلام بر تمام اديان ديگر: 49
- 6/ پيشگويي درباره سرنوشت ابو لهب: 50
- 5/ پيشگويي در هزيمت نيرومند: 50
- 8/ اعجاز قرآن در تشريع: 51
- 7/ معارف عالي در قرآن: 51
- 9/ اسرار خلقت در قرآن: 52
- اشاره 53
- 3 معارف عقلي و فلسفي در قرآن 53
- قرآن و پيامبر امي 54
- توحيد در قرآن 55
- نبوت در قرآن 58
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل 60
- نتيجه مباحث 66
- 4 قانون گذاري در قرآن 67
- اشاره 67
- جامعه عرب قبل از نزول قرآن 68
- جامعه عرب بعد از نزول قرآن 69
- اعتدال در قرآن 70
- اشاره 70
- 1/ اعتدال در بخشش 71
- 2/ اعتدال در عفو و انتقام 72
- 3/ اعتدال در امور مادي و معنوي 73
- 5/ اعتدال در انتخاب همسر 76
- 4/ اعتدال در اقتصاد 76
- 6/ اعتدال در معاشرت 77
- قانون نظارت عمومي در قرآن 78
- قانون برابري و ملاك برتري در قرآن 79
- نتيجه 81
- اشاره 83
- 5 اسرار آفرينش در قرآن 83
- اشاره 84
- جلوههاي علمي قرآن در عصر جهالت 84
- 2/ قانون تلقيح در قرآن 85
- 1/ قانون توازن در قرآن 85
- 3/ قانون زوجيت در قرآن 86
- 4/ حركت زمين در قرآن 87
- 5/ قارههاي ناشناخته در قرآن 88
- 6/ كرويت زمين در قرآن 89
- رواياتي مربوط به كرويت زمين 90
- نتيجه مباحث 92
- اشاره 95
- 6 اشكالات و پاسخها 95
- اشاره 96
- اشكال 1: 96
- اشاره 96
- پاسخ: 96
- اشكال تراشيها و انگيزههاي آن 96
- اشكال 3: 98
- پاسخ: 98
- اشكال 2: 98
- اشاره 98
- اشاره 98
- اشكال 4: 99
- اشاره 99
- پاسخ: 99
- پاسخ: 99
- اشاره 100
- اشكال 5: 100
- پاسخ: 101
- مسئله جبر و تفويض 103
- اشاره 105
- يك مثال روشن و عيني 105
- نتيجه: 107
- پاسخ: 108
- اشكال 6: 108
- اشاره 108
- اشكال 7: 111
- اشاره 111
- پاسخ: 111
- اشاره 113
- اشكال 8: 113
- معارضه با سوره فاتحه 113
- پاسخ: 113
- معارضه با سوره كوثر 118
- اشاره 123
- 7 معجزات از نظر قرآن 123
- اشاره 124
- بررسي آيات نفي معجزه 124
- يك پندار غلط 124
- پاسخ: 125
- اشاره 125
- نخستين آيه نفي اعجاز 125
- نتيجه اينكه: 129
- اشاره 129
- دومين آيه نفي اعجاز 129
- پاسخها: 130
- سومين آيه نفي اعجاز 135
- نبوت محمد (ص) در تورات و انجيل 138
- شأن نزول آيات نفي اعجاز 140
- خلاصه مطالب 147
- 8 قاريان هفتگانه قرآن 149
- اشاره 149
- عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه 150
- اشاره 152
- شرايط اعتبار قرائتهاي مختلف قرآن 152
- 1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي 154
- 2/ شرح حال ابن كثير 155
- 3/ شرح حال عاصم 156
- 4/ شرح حال ابو عمرو 158
- 5/ شرح حال حمزة: 160
- 6/ شرح حال نافع 161
- 7/ شرح حال كسايي 162
- اشاره 164
- حجيت قرائتهاي هفتگانه 164
- سه قاري غير معروف 164
- آيا ميتوان با هر يك از قرائتهاي هفتگانه نماز خواند؟ 166
- 9 مسئله تحريف قرآن 169
- اشاره 169
- معنا و اقسام تحريف 170
- 1 تحريف در معنا: 170
- تحريف چيست؟ 170
- 2 تحريف در حروف و حركات: 171
- 3 تحريف در كلمات قرآن: 172
- 4 تحريف، يا زياد كردن: 172
- تحريف قرآن از نظر علماي شيعه و سني: 173
- 5 تحريف، يا كم نمودن: 173
- اشاره 174
- دلايل طرفداران عدم تحريف قرآن 174
- 1/ تحريف از نظر قرآن 175
- 2/ روايات ثقلين و تحريف قرآن 179
- 3/ مسئله تحريف و قرائت قرآن در نماز 182
- 4/ مسئله تحريف از نظر تاريخ 183
- 1/ تحريف غير عمدي: 184
- اشاره 184
- تحريف قرآن در دوران خليفه اوّل و دوم 184
- 2/ تحريف عمدي در آيات غير سياسي 186
- 3/ تحريف عمدي در آيات سياسي قرآن: 187
- احتمال تحريف قرآن به وسيله عثمان 188
- تحريف قرآن در دورانهاي بعد از خلفا 190
- اشاره 191
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن 191
- 1/ تحريف تورات و انجيل: 192
- 2/ قرآن امير مؤمنان (ع) 194
- 3/ روايات تحريف 197
- مسئله تحريف از نظر تدوين قرآن 205
- اشاره 207
- 10 مسئله تدوين و جمع آوري قرآن 207
- روايات تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- نظريه تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- ارزيابي اين روايات 215
- س: در دوران ابو بكر چه كسي متصدي جمع آوري قرآن بود؟! 217
- س: آيا جمع آوري قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود؟! 217
- س: جمع آوري قرآن در چه زماني صورت گرفته است؟! 217
- س: آن دو آيه در چه زماني به آخر سوره برائت ملحق گرديدند؟ 218
- س: چه كسي از ابو بكر تقاضاي جمع آوري قرآن را نمود؟ 218
- س: آيا قسمتي از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود؟ 218
- س: چه كسي قرآن اصلي (مرجع) را جمع آوري كرد و از روي آن نسخههاي چندي به شهرها فرستاد؟ 218
- س: عثمان مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع آوري نمود؟ 218
- س: اين دو آيه را چه كسي آورد؟ 219
- س: عثمان چه كسي را براي املا و نوشتن قرآن معين نمود؟ 219
- س: قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهي ثابت گرديد؟ 219
- اشاره 220
- نظريه تدوين قرآن در عصر پيامبر (ص) و دلايل آن 220
- 1/ كيفيت تدوين قرآن از نظر قرآن 220
- 2/ كيفيت تدوين قرآن از نظر احاديث 221
- 3/ تدوين قرآن از نظر عقل 224
- نتيجه و خلاصه مطالب 228
- اشاره 231
- 11 مسئله نسخ در قرآن 231
- نسخ در لغت 232
- نسخ در اصطلاح فقهي 232
- اشاره 232
- معناي نسخ 232
- امكان نسخ 234
- 1 نسخ در تلاوت نه در حكم: 237
- اقسام نسخ 237
- اشاره 237
- 2 نسخ در تلاوت و حكم: 238
- 3 نسخ در حكم نه در تلاوت: 238
- نسخ در تورات و انجيل 239
- نسخ در قرآن 243
- كيفيت نسخ: 244
- 12 مسئله بدا در آفرينش 247
- اشاره 247
- چرا از بدا بحث ميكنيم: 248
- بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا 249
- بدا و قدرت خدا از نظر يهود 250
- اقسام قضا و موارد جريان بدا 251
- بدا از نظر شيعه 251
- اشاره 251
- 1 علم مكنون و يا اختصاصي: 251
- 2 قضاي حتمي: 252
- بدا در پيشگوييها 253
- 3 قضاي غير حتمي 253
- بدا از نظر قرآن 254
- بدا از نظر روايات 255
- بدا از نظر روايات اهل سنت 256
- آنجا كه بدا راه ندارد 258
- آثار عقيده به بدا 260
- 13 حجيت ظواهر قرآن 263
- اشاره 263
- 1/ قرآن كتاب همگاني است: 264
- اشاره 264
- معناي حجيت ظواهر قرآن 264
- 2/ قرآن گواه نبوت 266
- 3/ قرآن بزرگترين مرجع مسلمانهاست 266
- 5/ استدلال با ظاهر آيات قرآن 267
- 4/ قرآن معيار شناخت روايات 267
- اشاره 270
- دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن 270
- 1/ آيا تنها افراد خاصي ميتوانند قرآن را بفهمند؟ 271
- اشاره 271
- پاسخ: 272
- 2/ تفسير دلبخواهي در قرآن ممنوع 273
- اشاره 273
- پاسخ: 274
- اشاره 275
- 3/ عميق و علمي بودن قرآن: 275
- 4/ پيروي از آيات متشابه ممنوع است 276
- اشاره 276
- پاسخ: 276
- پاسخ: 277
- ترجمه قرآن و شرايط آن 277
- نتيجه بحث 279
- 14 قواعد كلي در تفسير قرآن 281
- اشاره 281
- معناي تفسير 282
- مدارك و منابع تفسير 283
- تفسير قرآن با خبر واحد 284
- تخصيص قرآن با خبر واحد 286
- بررسي دلايل مخالفان تخصيص قرآن با روايت 287
- 1/ ظنيت روايت و قطعيت قرآن 287
- اشاره 287
- 2/ قرآن معيار سنجش روايات است 289
- 3/ همگوني نسخ و تخصيص 290
اعمال انسان نيز احاطه دارد. پس اگر اين علم ازلي با اراده و اختيار خدا در افعالش مغاير باشد با اختيار و اراده انسان نيز مغاير خواهد بود.
بدا از نظر شيعه
شيعه درست برعكس يهود دست خدا را به همه گونه خلق و ايجاد و حتي تغيير و تبديل در خلق شدهها و تقدير شدهها باز ميداند و خداوند را در انجام هر عملي قادر ميشناسد و نام اين عمل را نيز «بدا» مينامد. ولي بايد توجه داشته باشيد كه اين «بدا» و تغيير در پديدهها و سرنوشتها كه شيعه بدان معتقد است در مواردي ميتواند به وقوع بپيوندد كه تقدير حتمي نبوده و به تصويب نهايي الهي نرسيده باشد؛ و اما مقدرات حتمي و مصوبات نهايي از نظر شيعه هيچ گونه قابل تغيير و تبديل و بدا بردار نيست و اگر ميخواهيد مورد بدا را كاملا بشناسيد به معني و اقسام قضا و سرنوشت كه توضيح داده ميشود، توجه فرماييد:
اقسام قضا و موارد جريان بدا
اشاره
قضا و تقدير كلا به سه گونه است:
1 علم مكنون و يا اختصاصي:
بعضي از قضاها و تقديرات الهي به طوري است كه جز خدا كسي از آن آگاه نيست، علومي است كه خداوند كسي را از آن مطلع و خبردار نساخته و از علوم اختصاصي و انحصاري خدا ميباشد.
جاي ترديد نيست كه در اين نوع قضاها و تقديرات بدا و تغييري واقع نميگردد، بلكه همانطور كه گفتيم «بدا» خود يكي از اقسام و مصاديق اينگونه قضاها و تقديرات ميباشد، و از علم انحصاري و اختصاصي خداوند سرچشمه ميگيرد نه اينكه در قضا و تقدير الهي تغييري به وجود آرد و آن را بر هم زند.
چنانكه مرحوم شيخ صدوق در «عيون» از حسن بن محمد نوفلي نقل ميكند كه حضرت رضا (ع) به سليمان مروزي فرمود: پدرم از پدر خويش امام صادق (ع) نقل نمود كه: علم خداوند بر دو گونه ميباشد: