شناخت قرآن(نجمی و هریسی) صفحه 253

تقديرات خداوند حتمي و غير قابل تغيير مي‌باشد، و اينگونه تقديرات به ناچار واقع خواهد گرديد و بدايي در آنها رخ نخواهد داد، ولي پاره‌اي از آنها در نزد خدا مكتوم و مستور مي‌باشد كه كسي را از وقوع آنها مطلع و آگاه نساخته است، و اينگونه امور قابل تأخير و تقدم است كه خدا آنچه را كه بخواهد مقدم مي‌دارد و به اراده خود آن را محو و يا اثبات مي‌نمايد.

ولي توجه داشته باشيد آنچه را كه از اين علوم و تقديرات به پيامبرانش اطلاع داده است حتما واقع خواهد گرديد چون خداوند دانا، پيامبران و فرشتگان خود را تكذيب نمي‌كند.

3 قضاي غير حتمي‌

: اگر خداوند وقوع چيزي و يا عدم آن را تقدير كند و چگونگي آن را به فرشتگان و پيامبرانش اطلاع دهد ولي تحقق و وقوعش را به اراده و مشيت خويش مشروط و معلق سازد، اين‌گونه تقدير را قضاي غير حتمي مي‌گويند، و اينگونه تقديرات مورد بدا است كه گاهي ممكن است به علل و مصالح خاصي، مشيت خدا بر خلاف آن تعلق بگيرد؛ در اين صورت تغييري در آن به وجود مي‌آيد كه آن را «بدا» مي‌نامند.

بدا در پيشگوييها

اگر يكي از ائمه اهل بيت (ع) از وقوع چيزي در آينده به طور جزم و حتم خبر دهد و آن را مشروط و معلق به مشيت پروردگار نسازد، قضا و تقدير حتمي ناميده مي‌شود. و اين همان قسم دوم از اقسام سه گانه قضا مي‌باشد كه قبلا توضيح داده شد.

اينگونه پيشگوييها، همان طور كه پيش بيني شده است به وقوع خواهد پيوست و كوچكترين تغيير و «بدا» اي در آن رخ نخواهد داد، زيرا خداوند با تغيير دادن آنچه را كه به مردم ابلاغ نموده است، بندگان راستگو و پيامبرش را در ميان مردم دروغگو معرفي نمي‌كند و بدين وسيله آنان را رسوا نمي‌سازد.

و اگر از وقوع چيزي خبر دهند ولي آن را به مشيت و خواست خدا معلق و مشروط سازند، و اين شرط و تعليق هم از قرائن و شواهدي كه در همان خبر بكار رفته و از علايم خارجي ديگر استفاده شود، اينگونه پيشگوييها است كه مورد «بدا» است و احتمال تغيير در آن وجود دارد. و اگر چنانكه مشيت پروردگار بر خلاف چنين پيشگويي تعلق گيرد و به وقوع نپيوندد