شناخت قرآن(نجمی و هریسی) صفحه 271

1/ آيا تنها افراد خاصي مي‌توانند قرآن را بفهمند؟

اشاره

طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن مي‌گويند فهميدن قرآن جنبه عموميت ندارد بلكه تنها عده مخصوص و معيني كه طرف سخن و مورد خطاب قرآن مي‌باشند مي‌توانند معناي واقعي قرآن را درك كنند و كليد فهم قرآن تنها در دست آنها است. سپس اين نظريه را با يك سلسله از روايات كه بدين مضمون وارد شده است، مستدل و منطقي نشان مي‌دهند. اينك قسمتي از آن روايتها:

1 شعيب بن انس در يك روايت «مرسل» «1» از امام صادق (ع) نقل نموده است كه آن حضرت به ابو حنيفه فرمود:

- تو، فقيه مردم عراقي؟

- آري.

- از روي كدام مدرك به آنان فتوا مي‌دهي؟

- با كتاب خدا و سنت پيامبرش.

- ابو حنيفه! آيا كتاب خدا را آنچنان كه شايسته است مي‌شناسي و آيا ناسخ و منسوخ آن را مي‌داني؟

- آري.

- ابو حنيفه! واي بر تو كه دانش بزرگي را ادعا نمودي! آيا نمي‌داني كه خداوند علم آن را قرار نداده است مگر در نزد متخصصان قرآن و آنان كه قرآن بدان‌ها نازل گرديده است؟! و اين چنين علم و دانشي بر كسي ميسر نيست جز افراد خاصي از خاندان پيامبر (ص)؟! ابو حنيفه! بدان كه خداوند از قرآن خود حتي يك حرف هم به تو ارث و نصيب نداده است.

2 در روايت زيد شحام آمده است كه قتاده به محضر امام باقر (ع) وارد گرديد، امام به وي فرمود: تو فقيه مردم بصره هستي؟ گفت: چنين مي‌پندارند. آنگاه امام فرمود: شنيده‌ام كه