شناخت قرآن(نجمی و هریسی) صفحه 275

بگيرند و هدايت شوند.

اگر يك مفتي و يا مفسر، كليات و اطلاقات قرآن و قوانين عمومي آن را در نظر بگيرد، از تخصيص‌ها و تقييدها و تبصره‌ها و استثناهايي كه به وسيله ائمه (ع) بر اين گفتارها و قوانين عمومي قرآن به عنوان توضيحات وارد گرديده، غفلت ورزد، آن را تفسير به رأي و توجيه دلبخواهي مي‌نامند كه در اين روايتها سخت مورد انتقاد قرار گرفته و ممنوع گرديده است.

از همه آنچه گفته شد چنين برمي‌آيد كه: گرفتن معناي ظاهري لفظ آن هم با در نظر گرفتن قرائن و شواهدي كه در قرآن و يا در گفتار ائمه (ع) وجود دارد و با رعايت دلايل عقلي و عرفي آن معناي ظاهري، كه مخالف هيچ يك از اينها نباشد، تفسير به رأي بلكه اصلا تفسير ناميده نمي‌شود.

گذشته از اين، دلايل و روايات فراواني در دست داريم كه مراجعه به قرآن و گرفتن معناي الفاظ آن را تجويز مي‌كنند، و جمع اين دو گروه از دلايل به اين است كه بگوئيم:

تفسير به رأي غير از عمل به ظواهر الفاظ قرآن است كه اولي حرام و ناروا، دومي جايز و شايسته مي‌باشد.

3/ عميق و علمي بودن قرآن:

اشاره

يكي ديگر از دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن اين است كه قرآن داراي صفاتي بلند و دقيق و مشتمل بر مطالب فوق العاده مشكل و عميق مي‌باشد و همان معاني دقيق و مطالب مشكل مانع از درك مفاهيم و مقاصد اصلي قرآن مي‌باشند.

چنانكه افراد معمولي از درك مطالب قسمتي از كتابهاي علماي گذشته عاجز و ناتوانند و تنها عده معدود و انگشت شماري مي‌توانند مطالب اين گونه كتابها را درك كنند. اين افراد كه از درك مطالب كتابهاي دانشمندان عاجزند، چگونه مي‌توانند به سادگي پي به حقايق قرآن ببرند و به نكات و دقايق آن دست يابند، در صورتي كه قرآن كلام خداست و علوم گذشته و آينده و دانش اولين و آخرين در آن جمع گرديده است.