- [خطبه] 1
- پيشگفتار 2
- 1 در پيشگاه عظمت قرآن 5
- اشاره 5
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث 6
- اشاره 6
- اشاره 8
- حديث اول 8
- توضيح حديث 10
- حديث دوم 12
- اشاره 12
- توضيح حديث 14
- اشاره 17
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن 17
- 1 قرائت از روي قرآن 19
- 2 قرائت قرآن در خانه 21
- احاديث جعلي در فضيلت قرائت قرآن 22
- دقت و تدبر در معاني قرآن 24
- اشاره 27
- 2 اعجاز قرآن 27
- شرايط معجزه 28
- معناي معجزه 28
- معجزه شاهد نبوت 30
- تناسب در اعجاز 31
- معجزه برتر 35
- اشاره 35
- 1/ قرآن معجزه ادبي 36
- 2/ قرآن معجزه جاوداني 38
- 3/ قرآن معجزه انسان ساز 39
- 4/ هماهنگي در قرآن 41
- 5/ اصول و حقايق تغيير ناپذير در قرآن 45
- 6/ پيشگوييهاي قرآن 47
- 1/ پيشگويي درباره جنگ بدر: 47
- اشاره 47
- 2/ پيشگويي درباره سرنوشت دشمنان پيامبر: 48
- 4/ پيشگويي درباره جنگ ايران و روم: 49
- 3/ پيشگويي درباره پيروزي اسلام بر تمام اديان ديگر: 49
- 5/ پيشگويي در هزيمت نيرومند: 50
- 6/ پيشگويي درباره سرنوشت ابو لهب: 50
- 8/ اعجاز قرآن در تشريع: 51
- 7/ معارف عالي در قرآن: 51
- 9/ اسرار خلقت در قرآن: 52
- اشاره 53
- 3 معارف عقلي و فلسفي در قرآن 53
- قرآن و پيامبر امي 54
- توحيد در قرآن 55
- نبوت در قرآن 58
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل 60
- نتيجه مباحث 66
- 4 قانون گذاري در قرآن 67
- اشاره 67
- جامعه عرب قبل از نزول قرآن 68
- جامعه عرب بعد از نزول قرآن 69
- اشاره 70
- اعتدال در قرآن 70
- 1/ اعتدال در بخشش 71
- 2/ اعتدال در عفو و انتقام 72
- 3/ اعتدال در امور مادي و معنوي 73
- 4/ اعتدال در اقتصاد 76
- 5/ اعتدال در انتخاب همسر 76
- 6/ اعتدال در معاشرت 77
- قانون نظارت عمومي در قرآن 78
- قانون برابري و ملاك برتري در قرآن 79
- نتيجه 81
- اشاره 83
- 5 اسرار آفرينش در قرآن 83
- جلوههاي علمي قرآن در عصر جهالت 84
- اشاره 84
- 2/ قانون تلقيح در قرآن 85
- 1/ قانون توازن در قرآن 85
- 3/ قانون زوجيت در قرآن 86
- 4/ حركت زمين در قرآن 87
- 5/ قارههاي ناشناخته در قرآن 88
- 6/ كرويت زمين در قرآن 89
- رواياتي مربوط به كرويت زمين 90
- نتيجه مباحث 92
- اشاره 95
- 6 اشكالات و پاسخها 95
- اشكال 1: 96
- اشكال تراشيها و انگيزههاي آن 96
- اشاره 96
- پاسخ: 96
- اشاره 96
- اشكال 2: 98
- اشاره 98
- اشاره 98
- اشكال 3: 98
- پاسخ: 98
- اشكال 4: 99
- پاسخ: 99
- پاسخ: 99
- اشاره 99
- اشكال 5: 100
- اشاره 100
- پاسخ: 101
- مسئله جبر و تفويض 103
- اشاره 105
- يك مثال روشن و عيني 105
- نتيجه: 107
- اشاره 108
- اشكال 6: 108
- پاسخ: 108
- اشاره 111
- پاسخ: 111
- اشكال 7: 111
- معارضه با سوره فاتحه 113
- اشاره 113
- اشكال 8: 113
- پاسخ: 113
- معارضه با سوره كوثر 118
- 7 معجزات از نظر قرآن 123
- اشاره 123
- يك پندار غلط 124
- بررسي آيات نفي معجزه 124
- اشاره 124
- نخستين آيه نفي اعجاز 125
- اشاره 125
- پاسخ: 125
- نتيجه اينكه: 129
- دومين آيه نفي اعجاز 129
- اشاره 129
- پاسخها: 130
- سومين آيه نفي اعجاز 135
- نبوت محمد (ص) در تورات و انجيل 138
- شأن نزول آيات نفي اعجاز 140
- خلاصه مطالب 147
- 8 قاريان هفتگانه قرآن 149
- اشاره 149
- عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه 150
- اشاره 152
- شرايط اعتبار قرائتهاي مختلف قرآن 152
- 1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي 154
- 2/ شرح حال ابن كثير 155
- 3/ شرح حال عاصم 156
- 4/ شرح حال ابو عمرو 158
- 5/ شرح حال حمزة: 160
- 6/ شرح حال نافع 161
- 7/ شرح حال كسايي 162
- حجيت قرائتهاي هفتگانه 164
- سه قاري غير معروف 164
- اشاره 164
- آيا ميتوان با هر يك از قرائتهاي هفتگانه نماز خواند؟ 166
- اشاره 169
- 9 مسئله تحريف قرآن 169
- تحريف چيست؟ 170
- 1 تحريف در معنا: 170
- معنا و اقسام تحريف 170
- 2 تحريف در حروف و حركات: 171
- 4 تحريف، يا زياد كردن: 172
- 3 تحريف در كلمات قرآن: 172
- تحريف قرآن از نظر علماي شيعه و سني: 173
- 5 تحريف، يا كم نمودن: 173
- اشاره 174
- دلايل طرفداران عدم تحريف قرآن 174
- 1/ تحريف از نظر قرآن 175
- 2/ روايات ثقلين و تحريف قرآن 179
- 3/ مسئله تحريف و قرائت قرآن در نماز 182
- 4/ مسئله تحريف از نظر تاريخ 183
- اشاره 184
- تحريف قرآن در دوران خليفه اوّل و دوم 184
- 1/ تحريف غير عمدي: 184
- 2/ تحريف عمدي در آيات غير سياسي 186
- 3/ تحريف عمدي در آيات سياسي قرآن: 187
- احتمال تحريف قرآن به وسيله عثمان 188
- تحريف قرآن در دورانهاي بعد از خلفا 190
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن 191
- اشاره 191
- 1/ تحريف تورات و انجيل: 192
- 2/ قرآن امير مؤمنان (ع) 194
- 3/ روايات تحريف 197
- مسئله تحريف از نظر تدوين قرآن 205
- اشاره 207
- 10 مسئله تدوين و جمع آوري قرآن 207
- روايات تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- نظريه تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- ارزيابي اين روايات 215
- س: جمع آوري قرآن در چه زماني صورت گرفته است؟! 217
- س: آيا جمع آوري قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود؟! 217
- س: در دوران ابو بكر چه كسي متصدي جمع آوري قرآن بود؟! 217
- س: آيا قسمتي از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود؟ 218
- س: عثمان مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع آوري نمود؟ 218
- س: چه كسي قرآن اصلي (مرجع) را جمع آوري كرد و از روي آن نسخههاي چندي به شهرها فرستاد؟ 218
- س: چه كسي از ابو بكر تقاضاي جمع آوري قرآن را نمود؟ 218
- س: آن دو آيه در چه زماني به آخر سوره برائت ملحق گرديدند؟ 218
- س: قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهي ثابت گرديد؟ 219
- س: اين دو آيه را چه كسي آورد؟ 219
- س: عثمان چه كسي را براي املا و نوشتن قرآن معين نمود؟ 219
- نظريه تدوين قرآن در عصر پيامبر (ص) و دلايل آن 220
- اشاره 220
- 1/ كيفيت تدوين قرآن از نظر قرآن 220
- 2/ كيفيت تدوين قرآن از نظر احاديث 221
- 3/ تدوين قرآن از نظر عقل 224
- نتيجه و خلاصه مطالب 228
- اشاره 231
- 11 مسئله نسخ در قرآن 231
- نسخ در لغت 232
- اشاره 232
- معناي نسخ 232
- نسخ در اصطلاح فقهي 232
- امكان نسخ 234
- اقسام نسخ 237
- اشاره 237
- 1 نسخ در تلاوت نه در حكم: 237
- 3 نسخ در حكم نه در تلاوت: 238
- 2 نسخ در تلاوت و حكم: 238
- نسخ در تورات و انجيل 239
- نسخ در قرآن 243
- كيفيت نسخ: 244
- 12 مسئله بدا در آفرينش 247
- اشاره 247
- چرا از بدا بحث ميكنيم: 248
- بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا 249
- بدا و قدرت خدا از نظر يهود 250
- اشاره 251
- 1 علم مكنون و يا اختصاصي: 251
- بدا از نظر شيعه 251
- اقسام قضا و موارد جريان بدا 251
- 2 قضاي حتمي: 252
- 3 قضاي غير حتمي 253
- بدا در پيشگوييها 253
- بدا از نظر قرآن 254
- بدا از نظر روايات 255
- بدا از نظر روايات اهل سنت 256
- آنجا كه بدا راه ندارد 258
- آثار عقيده به بدا 260
- اشاره 263
- 13 حجيت ظواهر قرآن 263
- 1/ قرآن كتاب همگاني است: 264
- اشاره 264
- معناي حجيت ظواهر قرآن 264
- 2/ قرآن گواه نبوت 266
- 3/ قرآن بزرگترين مرجع مسلمانهاست 266
- 4/ قرآن معيار شناخت روايات 267
- 5/ استدلال با ظاهر آيات قرآن 267
- اشاره 270
- دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن 270
- 1/ آيا تنها افراد خاصي ميتوانند قرآن را بفهمند؟ 271
- اشاره 271
- پاسخ: 272
- 2/ تفسير دلبخواهي در قرآن ممنوع 273
- اشاره 273
- پاسخ: 274
- 3/ عميق و علمي بودن قرآن: 275
- اشاره 275
- 4/ پيروي از آيات متشابه ممنوع است 276
- اشاره 276
- پاسخ: 276
- ترجمه قرآن و شرايط آن 277
- پاسخ: 277
- نتيجه بحث 279
- 14 قواعد كلي در تفسير قرآن 281
- اشاره 281
- معناي تفسير 282
- مدارك و منابع تفسير 283
- تفسير قرآن با خبر واحد 284
- تخصيص قرآن با خبر واحد 286
- بررسي دلايل مخالفان تخصيص قرآن با روايت 287
- 1/ ظنيت روايت و قطعيت قرآن 287
- اشاره 287
- 2/ قرآن معيار سنجش روايات است 289
- 3/ همگوني نسخ و تخصيص 290
بنابراين اگر كسي ادعاي نبوت كند و خدا نيز از وي پشتيباني نموده و با سلاح معجزه مجهزش سازد، در اينصورت مردم را به سوي جهل و گمراهي سوق داده و باطل را ترويج و تصديق نموده است، و اين امر از ساحت قدس خداي حكيم محال و غير ممكن مينمايد و هرگز از وي صادر نخواهد گرديد.
پس اگر معجزهاي از سوي كسي ظاهر شود دليل بر صدق گفتار وي و اذن و رضاي حق ميباشد، و اين يك حقيقت روشن و قانون كلي و مسلمي است كه خردمندان در اينگونه امور بر آن تكيه ميكنند و شك و ترديد به خود راه نميدهند. و در قرآن مجيد نيز به همان حقيقت اشاره گرديده است، آنجا كه ميگويد:
وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاوِيلِ لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتِينَ «1» «اگر او (پيغمبر) سخن دروغ بر ما ميبست، او را با قدرت ميگرفتيم، سپس رگ قلبش را قطع ميكرديم».
منظور آيه اين است كه، «محمدي» كه ما نبوتش را تثبيت نموديم و معجزههايي در دست وي ظاهر ساختيم نميتواند مطلبي را از پيش خود به ما نسبت دهد، و اگر بفرض محال چنين عملي از وي سر زند با قدرت خويش دمار از روزگارش ميآوريم زيرا سكوت ما در برابر گفتارهاي باطل، امضاي باطل و راه دادن مطالب بياساس در دين و آئين هدايت خواهد گرديد. بر ما است كه شريعت و قانون خود را از مطالب بياساس و دروغها حفظ كنيم ولي مانند مرحله حدوث و ايجاد، در مرحله بقا نيز ناظر و پشتيبان آن باشيم.
تناسب در اعجاز
بنابراين، معجزه، عملي را ميگويند كه قوانين طبيعت را در هم بشكند و ساير افراد بشر، در برابر آن احساس عجز و ناتواني كنند.
ولي شناخت معجزه براي همه كس ميسر و امكان پذير نميباشد، بلكه تنها كساني
______________________________
(1). حاقه- 44- 46.