- [خطبه] 1
- پيشگفتار 2
- 1 در پيشگاه عظمت قرآن 5
- اشاره 5
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث 6
- اشاره 6
- حديث اول 8
- اشاره 8
- توضيح حديث 10
- اشاره 12
- حديث دوم 12
- توضيح حديث 14
- اشاره 17
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن 17
- 1 قرائت از روي قرآن 19
- 2 قرائت قرآن در خانه 21
- احاديث جعلي در فضيلت قرائت قرآن 22
- دقت و تدبر در معاني قرآن 24
- اشاره 27
- 2 اعجاز قرآن 27
- معناي معجزه 28
- شرايط معجزه 28
- معجزه شاهد نبوت 30
- تناسب در اعجاز 31
- معجزه برتر 35
- اشاره 35
- 1/ قرآن معجزه ادبي 36
- 2/ قرآن معجزه جاوداني 38
- 3/ قرآن معجزه انسان ساز 39
- 4/ هماهنگي در قرآن 41
- 5/ اصول و حقايق تغيير ناپذير در قرآن 45
- اشاره 47
- 6/ پيشگوييهاي قرآن 47
- 1/ پيشگويي درباره جنگ بدر: 47
- 2/ پيشگويي درباره سرنوشت دشمنان پيامبر: 48
- 4/ پيشگويي درباره جنگ ايران و روم: 49
- 3/ پيشگويي درباره پيروزي اسلام بر تمام اديان ديگر: 49
- 6/ پيشگويي درباره سرنوشت ابو لهب: 50
- 5/ پيشگويي در هزيمت نيرومند: 50
- 8/ اعجاز قرآن در تشريع: 51
- 7/ معارف عالي در قرآن: 51
- 9/ اسرار خلقت در قرآن: 52
- اشاره 53
- 3 معارف عقلي و فلسفي در قرآن 53
- قرآن و پيامبر امي 54
- توحيد در قرآن 55
- نبوت در قرآن 58
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل 60
- نتيجه مباحث 66
- 4 قانون گذاري در قرآن 67
- اشاره 67
- جامعه عرب قبل از نزول قرآن 68
- جامعه عرب بعد از نزول قرآن 69
- اعتدال در قرآن 70
- اشاره 70
- 1/ اعتدال در بخشش 71
- 2/ اعتدال در عفو و انتقام 72
- 3/ اعتدال در امور مادي و معنوي 73
- 5/ اعتدال در انتخاب همسر 76
- 4/ اعتدال در اقتصاد 76
- 6/ اعتدال در معاشرت 77
- قانون نظارت عمومي در قرآن 78
- قانون برابري و ملاك برتري در قرآن 79
- نتيجه 81
- 5 اسرار آفرينش در قرآن 83
- اشاره 83
- جلوههاي علمي قرآن در عصر جهالت 84
- اشاره 84
- 2/ قانون تلقيح در قرآن 85
- 1/ قانون توازن در قرآن 85
- 3/ قانون زوجيت در قرآن 86
- 4/ حركت زمين در قرآن 87
- 5/ قارههاي ناشناخته در قرآن 88
- 6/ كرويت زمين در قرآن 89
- رواياتي مربوط به كرويت زمين 90
- نتيجه مباحث 92
- اشاره 95
- 6 اشكالات و پاسخها 95
- اشكال 1: 96
- اشكال تراشيها و انگيزههاي آن 96
- اشاره 96
- پاسخ: 96
- اشاره 96
- اشاره 98
- اشكال 2: 98
- اشكال 3: 98
- اشاره 98
- پاسخ: 98
- اشكال 4: 99
- پاسخ: 99
- پاسخ: 99
- اشاره 99
- اشاره 100
- اشكال 5: 100
- پاسخ: 101
- مسئله جبر و تفويض 103
- اشاره 105
- يك مثال روشن و عيني 105
- نتيجه: 107
- پاسخ: 108
- اشكال 6: 108
- اشاره 108
- اشاره 111
- پاسخ: 111
- اشكال 7: 111
- اشكال 8: 113
- معارضه با سوره فاتحه 113
- اشاره 113
- پاسخ: 113
- معارضه با سوره كوثر 118
- 7 معجزات از نظر قرآن 123
- اشاره 123
- اشاره 124
- يك پندار غلط 124
- بررسي آيات نفي معجزه 124
- اشاره 125
- نخستين آيه نفي اعجاز 125
- پاسخ: 125
- دومين آيه نفي اعجاز 129
- اشاره 129
- نتيجه اينكه: 129
- پاسخها: 130
- سومين آيه نفي اعجاز 135
- نبوت محمد (ص) در تورات و انجيل 138
- شأن نزول آيات نفي اعجاز 140
- خلاصه مطالب 147
- اشاره 149
- 8 قاريان هفتگانه قرآن 149
- عدم تواتر قرائتهاي هفتگانه 150
- شرايط اعتبار قرائتهاي مختلف قرآن 152
- اشاره 152
- 1/ عبد اللّه بن عامر دمشقي 154
- 2/ شرح حال ابن كثير 155
- 3/ شرح حال عاصم 156
- 4/ شرح حال ابو عمرو 158
- 5/ شرح حال حمزة: 160
- 6/ شرح حال نافع 161
- 7/ شرح حال كسايي 162
- سه قاري غير معروف 164
- اشاره 164
- حجيت قرائتهاي هفتگانه 164
- آيا ميتوان با هر يك از قرائتهاي هفتگانه نماز خواند؟ 166
- 9 مسئله تحريف قرآن 169
- اشاره 169
- معنا و اقسام تحريف 170
- 1 تحريف در معنا: 170
- تحريف چيست؟ 170
- 2 تحريف در حروف و حركات: 171
- 3 تحريف در كلمات قرآن: 172
- 4 تحريف، يا زياد كردن: 172
- تحريف قرآن از نظر علماي شيعه و سني: 173
- 5 تحريف، يا كم نمودن: 173
- اشاره 174
- دلايل طرفداران عدم تحريف قرآن 174
- 1/ تحريف از نظر قرآن 175
- 2/ روايات ثقلين و تحريف قرآن 179
- 3/ مسئله تحريف و قرائت قرآن در نماز 182
- 4/ مسئله تحريف از نظر تاريخ 183
- 1/ تحريف غير عمدي: 184
- تحريف قرآن در دوران خليفه اوّل و دوم 184
- اشاره 184
- 2/ تحريف عمدي در آيات غير سياسي 186
- 3/ تحريف عمدي در آيات سياسي قرآن: 187
- احتمال تحريف قرآن به وسيله عثمان 188
- تحريف قرآن در دورانهاي بعد از خلفا 190
- اشاره 191
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن 191
- 1/ تحريف تورات و انجيل: 192
- 2/ قرآن امير مؤمنان (ع) 194
- 3/ روايات تحريف 197
- مسئله تحريف از نظر تدوين قرآن 205
- اشاره 207
- 10 مسئله تدوين و جمع آوري قرآن 207
- روايات تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- نظريه تدوين قرآن در دوران خلفا 208
- ارزيابي اين روايات 215
- س: جمع آوري قرآن در چه زماني صورت گرفته است؟! 217
- س: آيا جمع آوري قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود؟! 217
- س: در دوران ابو بكر چه كسي متصدي جمع آوري قرآن بود؟! 217
- س: چه كسي از ابو بكر تقاضاي جمع آوري قرآن را نمود؟ 218
- س: آن دو آيه در چه زماني به آخر سوره برائت ملحق گرديدند؟ 218
- س: آيا قسمتي از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود؟ 218
- س: عثمان مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع آوري نمود؟ 218
- س: چه كسي قرآن اصلي (مرجع) را جمع آوري كرد و از روي آن نسخههاي چندي به شهرها فرستاد؟ 218
- س: قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهي ثابت گرديد؟ 219
- س: اين دو آيه را چه كسي آورد؟ 219
- س: عثمان چه كسي را براي املا و نوشتن قرآن معين نمود؟ 219
- اشاره 220
- 1/ كيفيت تدوين قرآن از نظر قرآن 220
- نظريه تدوين قرآن در عصر پيامبر (ص) و دلايل آن 220
- 2/ كيفيت تدوين قرآن از نظر احاديث 221
- 3/ تدوين قرآن از نظر عقل 224
- نتيجه و خلاصه مطالب 228
- اشاره 231
- 11 مسئله نسخ در قرآن 231
- نسخ در لغت 232
- نسخ در اصطلاح فقهي 232
- معناي نسخ 232
- اشاره 232
- امكان نسخ 234
- 1 نسخ در تلاوت نه در حكم: 237
- اقسام نسخ 237
- اشاره 237
- 2 نسخ در تلاوت و حكم: 238
- 3 نسخ در حكم نه در تلاوت: 238
- نسخ در تورات و انجيل 239
- نسخ در قرآن 243
- كيفيت نسخ: 244
- 12 مسئله بدا در آفرينش 247
- اشاره 247
- چرا از بدا بحث ميكنيم: 248
- بدا، يا رابطه تقدير و اراده خدا 249
- بدا و قدرت خدا از نظر يهود 250
- اقسام قضا و موارد جريان بدا 251
- بدا از نظر شيعه 251
- اشاره 251
- 1 علم مكنون و يا اختصاصي: 251
- 2 قضاي حتمي: 252
- بدا در پيشگوييها 253
- 3 قضاي غير حتمي 253
- بدا از نظر قرآن 254
- بدا از نظر روايات 255
- بدا از نظر روايات اهل سنت 256
- آنجا كه بدا راه ندارد 258
- آثار عقيده به بدا 260
- اشاره 263
- 13 حجيت ظواهر قرآن 263
- 1/ قرآن كتاب همگاني است: 264
- معناي حجيت ظواهر قرآن 264
- اشاره 264
- 2/ قرآن گواه نبوت 266
- 3/ قرآن بزرگترين مرجع مسلمانهاست 266
- 4/ قرآن معيار شناخت روايات 267
- 5/ استدلال با ظاهر آيات قرآن 267
- اشاره 270
- دلايل طرفداران عدم حجيت ظواهر قرآن 270
- اشاره 271
- 1/ آيا تنها افراد خاصي ميتوانند قرآن را بفهمند؟ 271
- پاسخ: 272
- 2/ تفسير دلبخواهي در قرآن ممنوع 273
- اشاره 273
- پاسخ: 274
- اشاره 275
- 3/ عميق و علمي بودن قرآن: 275
- 4/ پيروي از آيات متشابه ممنوع است 276
- اشاره 276
- پاسخ: 276
- پاسخ: 277
- ترجمه قرآن و شرايط آن 277
- نتيجه بحث 279
- 14 قواعد كلي در تفسير قرآن 281
- اشاره 281
- معناي تفسير 282
- مدارك و منابع تفسير 283
- تفسير قرآن با خبر واحد 284
- تخصيص قرآن با خبر واحد 286
- بررسي دلايل مخالفان تخصيص قرآن با روايت 287
- اشاره 287
- 1/ ظنيت روايت و قطعيت قرآن 287
- 2/ قرآن معيار سنجش روايات است 289
- 3/ همگوني نسخ و تخصيص 290
إِنَّما يُوَفَّي الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ «1» وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ «2» صابران اجر و پاداش خود را بيحساب دريافت ميدارند.
خداوند صبر كنندگان را دوست دارد.
ولي بايد توجه داشت كه در برابر ظالم دست مظلوم را نبسته و او را از گرفتن حق خويش باز نداشته است، بلكه براي اينكه ريشه ظلم و فساد بريده گردد و براي اينكه قانون عدالت در روي زمين حكم فرما باشد به مظلوم نيز اجازه ميدهد كه در برابر ظالم و ستمگر مقاومت و ايستادگي نمايد و عادلانه از وي انتقام بگيرد. قرآن در اين مورد ميگويد:
فَمَنِ اعْتَدي عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدي عَلَيْكُمْ «3» هر كس بر شما تعدي كند شما نيز به اندازه تعدي وي از او انتقام بگيريد.
قرآن به اولياي مقتول اجازه داده است كه در صورت عمدي بودن قتل، قاتل را قصاص كنند و به جاي مقتول او را بكشند:
وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ «4» هر كس مظلوم كشته شود به وليّش سلطه (حق قصاص) داديم. اما او هم نبايد در قتل اسراف ورزد.
3/ اعتدال در امور مادي و معنوي
قرآن مجيد چون بر پايه اعتدال و ميانه روي تشريع و قانون گزاري ميكند اينست كه نظام و قوانين اجتماعي اين عالم را با قوانين آخرت تطبيق نموده و در ميان آنها نيز هماهنگي به
______________________________
(1). زمر: 10.
(2). آل عمران: 146.
(3). بقره: 194.
(4). اسراء: 33.